Student Prawa

1)      William Occam: (1300-1348), angielski franciszkanin, profesor wykładał m.in. w Oxfordzie i Paryżu, autor licznych dzieł filozoficznych i politycznych, twórca nominalizmu, kierunku kwestionującego realny byt pojęć ogólnych i uznającego realność tylko tego co indywidualne.

• poglądy W. Occama:

-          większość jego propozycji wyrażała protest przeciwko strukturze politycznej wieków średnich

-          występował przeciwko teorii pełnej władzy papieża

-          państwo nie pochodzi od papieża (władzę ustanawia jedynie Bóg)

-          ludzie wolni i równi mają prawo sami wyznaczać sobie władcę

-          papiestwo miało być doczesnym dobrem ludzi

-          na szczycie porządku prawnego pozostaje prawo boże, zawarte w Piśmie Św. (niżej jest prawo naturalne dostępne ludziom bez objawienia)

-          w teorii prawa Occama można doszukać się zalążków nowożytnej teorii praw podmiotowych

2)      Dante Alighieri: (1265-1321), wielki poeta, filozof, brał udział w walkach politycznych we Włoszech (nie zrobił jednak kariery politycznej), był eklektykiem (łączył w swych poglądach wiele koncepcji filozoficznych).

• poglądy Dantego:

-          opowiadał się za autonomią filozofii w stosunku do teologii

-          współczesną sobie rzeczywistość opisywał z pesymizmem (światem rządzą głupi, gnuśni, występni ludzie)

-          opowiadał się za zwierzchnią władzą cesarską – idea monarchii światowej (hegemonem miał być lud rzymski)

-          państwo jego zdaniem nie ma zadań pozaziemskich (boskich), lecz jego celem jest zaspokojenie fizycznych i duchowych potrzeb człowieka

-          monarcha musi być silny (szeroki zakres kompetencji), ale jednocześnie musi być sługą państwa

-          dantejska jedność cesarstwa nie wykluczała odrębności pewnych królestw i republik miejskich

-          Włochy miały odgrywać przodującą rolę w światowym państwie

-          odrzucał tomistyczne podporządkowanie celów doczesnych celom wiecznym jako ostatecznym (przyjął równorzędność tych celów)

-          nie wykluczał współpracy państwa światowego z Kościołem (na zasadzie partnerstwa)

-          Dante krytykował „materialistyczne ciągoty” kleru

3)      Marsyliusz z Padwy: (1275-1343), najbardziej oryginalny twórca swego pokolenia i stulecia, z wykształcenia lekarz, a zamiłowania filozof; pisarz polityczny, pozostawał pod wpływem awerroistów, a pośrednio Arystotelesa.

• poglądy Marsyliusza z Padwy:

-          sceptyczny i radykalny w kwestiach religii

-          był antyindywidualistą (dążenia i interesy jednostki nie mogą być sprzeczne z dążeniami i interesami zbiorowości)

-          państwo, jego zdaniem, ma akcentować bardziej wartości ekonomiczne i społeczne, aniżeli moralne (podobnie traktował państwo jak Occam)

-          jego teoria państwa jest zbliżona do koncepcji nowożytnej:

~    państwo jest płodem ludzkiej woli

~    państwo to stróż bezpieczeństwa i pokoju

~    podstawową treścią państwa jest władza – rząd, który musi być monopolityczny, działający jednak w granicach prawa, pochodzącego od ludu

~    lud jest prawodawcą (suwerenność) – Marsyliusz był prekursorem nowożytnej demokracji, uważał, że ludzie chętniej przestrzegają praw, które sami stworzyli, lud lepiej niż jednostka rozpoznaje swoje dobro i bardziej je pragnie

~    opowiadał się za głosowaniem większością

-          głosił rozdział państwa i Kościoła (Kościół i państwo nie są równorzędnymi partnerami)

-          głosił dobrowolność wstępowania do Kościoła (wspólnota wiernych)

-          Kościół miał być podporządkowany państwu (etatyzacja Kościoła)