Student Prawa

a)      cynizm:

Najstarsza szkoła hellenistyczna (IV w. p.n.e.), jej założycielem był Antystenes (uczeń Grogiasza i Sokratesa), przeciwnik ideowy Arystotelesa. Cynicy doświadczyli wszystkich „krachów” dawnego świata i rozkładu starych struktur („kataklizmy epoki przejściowej”). Ich odpowiedź na „nową” rzeczywistość brzmiała: żyć własnym życiem, kształtować swą osobowość bez oglądania się na formy proponowane przez nowe państwo.

• poglądy cyników:

-          najważniejszą wartością w życiu człowieka było jego szczęście (cnota, życie zgodne z naturą)

-          szczęście pozbawione było wyrafinowania intelektualnego (najważniejsze było zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych)

-          odrzucali krępujące konwencje społeczne, sprzeczne z naturą

-          kosmopolityzm (państwo jest złem, bo stanowi twór nienaturalny, mający swój początek w działalności ludzkiej) – ojczyzną cyników był cały świat

-          w szkole cyników występował daleko posunięty prymitywizm (swoboda obyczajowa, akceptacja ludożerstwa i kazirodztwa)

-          głosili poglądy anarchistyczne i skrajnie indywidualistyczne (cynicy zyskali poparcie niżów społecznych)

b)      epikureizm:

Twórcą tej szkoły był Epikur (341-269), filozof, wykształcony w Atenach. Epikureizm to pewien wzorzec życia skomponowany na użytek jednostki (brak w nim jednak nadmiernej anarchiczności, prymitywizmu, czy egalitaryzmu). Zdaniem Epikura do pełnej wolności można dojść jedynie wyzbywając się strachu, wszelkich trosk i zmartwień. Droga do szczęścia wiedzie wśród przyjemności (używanie wszelkich doczesnych rozkoszy).

• poglądy epikurejczyków:

-          aby dojść do szczęścia trzeba umieć żyć, a więc tak dobierać sobie przyjemności, aby nie zakłóciły wewnętrznego spokoju

-          nie lekceważyli konwencji społecznych i politycznych (nie odwracali się od państwa, które ich zdaniem zapewnia minimum moralności, gwarantuje zewnętrzny spokój, chroni jednostkę przed zawiścią innych)

-          uważali jednak, że prawdziwy mędrzec (w przeciwieństwie do idei platońskiej) nie zajmuje się polityką, służbą obywatelską i nie pociąga go religia (mędrzec pomaga tylko wtedy, gdy wymaga tego jego osobiste bezpieczeństwo)

-          poglądy epikurejczyków pochwalały egoizm jednostki, gloryfikowały postawę aspołeczną

-          co istotne idee epikurejczyków odnajdą swe odzwierciedlenie m.in. w doktrynie utylitaryzmu

c)      stoicyzm:

Stoicyzm uchodził za oficjalną filozofię hellenistyczną, pojawił się na przełomie IV i III w. p.n.e., a przetrwał do IV-V w. n.e. Sukces stoicyzmu tkwił w racjonalistycznej filozofii, operującej kategoriami uniwersalnymi (stoicy charakteryzowali się swoistą „giętkością” na zmieniającą się rzeczywistość). Jak żadna z doktryn starożytnych, stoicyzm był odporny na działania czasu i sytuacji (przystosowywał się do zmieniających się realiów społecznych i polityczno-ustrojowych). Twórcami tej szkoły byli: Zenon z Kition, Chryzyp z Cylicji i inni. W Rzymie za najwybitniejszych przedstawicieli uchodzili: Panecjusz, Polibiusz, Cicero, Seneka, Marek Aureliusz.

• poglądy stoików:

-          uważali, że świat jest rozumnym ładem i harmonią

-          wyznawali zasadę determinizmu (wszystkim rządzi los, przeznaczenie)

-          rozum przenika każdą część świata, sprawiając, że jest to twór ożywiony

-          uważali, że każdy może być mędrcem (do mądrości dochodzi się w wyniku żmudnej pracy)

-          inaczej niż cynicy pojmowali cnotę – ich ujęcie było bardziej wyrafinowane intelektualnie (ludzie z natury są dobrzy, wszelka skłonność do zła jest „importem” z zewnątrz)

-          cnota to wartość absolutna i niepodzielna, tak mężczyzn, jak i kobiet, wolnych i niewolników

-          mądrość jest identyczna z wolnością (człowiek mądry jest wolny)

-          wyznawali zasadę fatalizmu („stoicki spokój” nakazywał znosić nawet największe przeciwności losu)

-          w relacjach społecznych nie odbiegali od innych myśli filozoficznych (np. niewola to tylko stan zewnętrzny, materialny, człowiek może być wolny duchowo, jednakże rozróżniali również niewolę wewnętrzną, niewolę, w którą popadał człowiek głupi)

-          stoicyzm aprobował własność prywatną i społeczną nierówność

-          państwo występowało w kręgu zainteresowań stoików (wyznawali zasadę współpracy z władzą, przenikali do grup rządzących)

-          stoicyzm spośród wszystkich hellenistycznych filozofii był najbliższy polityce (widzieli w niej narzędzie realizacji swojej filozofii kosmosu)

-          państwo musiało jednak spełniać określone warunki (musiało być tworem rozumnym)

-          stoicy nie dyskwalifikowali żadnej z form ustrojowych, uważając, że każda może być dobra, przy zachowaniu racjonalności

-          w kwestii prawa umiejętnie synchronizowali prawo naturalne z państwowym

-          stoicy z natury nie byli egoistami (byli społecznie zaangażowani)

-          stoicyzm nie był buntowniczy, bliżej mu do konserwatyzmu, aniżeli do reformizmu