Student Prawa

1) acquisitiones civiles – sposoby nabycia prawa cywilnego

a) Mancipatio – przeniesienie prawnego władztwa, czyli prawa własności res mancipi. Był to akt uroczystego kupna, którego mogli dokonywać tylko obywatele rzymscy – za czasów ustawy XII tablic. Odbywał się on w obecności 5 świadków ( tylko dorosłych obywateli rzymskich ) i osoby libripensa, który trzymał wagę, chwytał kupowaną rzecz i wypowiadał słowa, w których stwierdzał, że rzecz ( np.: niewolnik ) jest jego według prawa Kwirytów, ponieważ została kupiona za pomocą spiżu i wagi, następnie kładł na wagę odpowiednią ilość spiżu, który dawał sprzedawcy tytułem zapłaty. W kodyfikacji justyniańskiej słowo mancipatio zastąpiono słowem traditio.

b) In iure cessio – akt oparty na confessio in iure, czyli na uznaniu przez pozwanego roszczeń powoda w trakcie postępowania in iure. W takim przypadku urzędnik mający jurysdykcję już w pierwszej fazie procesu dokonywał addictio, czyli przysądzał przedmiot sporu powodowi. Za pomocą tego aktu można było przenieść władztwo tak nad res mancipi, jak i res nec mancipi. In iure cessio wykorzystywano do przenoszenia władztwa nad osobami – przy dokonywaniu adoptio i emancipatio.

c)usucapio ( zasiedzenie)

2) acquisitiones naturales – nabycie własności iuris gentium.

a) okupatio ( okupacja )

b) traditio ( tradycja).

Prawo Justyniańskie:

I) pochodne sposoby nabycia własności – nabycie własności następuje za wolą i udziałem właściciela poprzedniego na podstawie aktu prawnego miedzy żyjącymi lub na wypadek śmierci. Sposobami takimi są:

1) tradycja – może służyć do: przeniesienia detencji, przeniesienia posiadania, przeniesienia własności. Jako sposób przeniesienia własności jest przeniesieniem posiadania połączonym ze zgodną wola przeniesienia własności ( polegała na nieformalnym wręczeniu rzeczy z ręki do ręki ). Warunki do ważności tradycji:

a) przeniesienie posiadania rzeczy ( rzeczywiste wręczenie rzeczy) – może być poprzez:

• constitutum possessorium – przenoszący własność zatrzymuję nadal przedmiot w swoim faktycznym władaniu. ( po sprzedaży rzeczy poprzedni właściciel wydzierżawia ja od nowego właściciela )

• brevi manu traditio – nabywca był dzierżycielem rzeczy przed porozumieniem z pozbywcą co do przeniesienia własności

• cesja windykacyjna – pozbywca odstępuje nabywcy roszczenie przeciw osobie trzeciej, która ma przedmiot w faktycznym władaniu.

b) Przeniesieniu posiadania musi towarzyszyć wola tradenta przeniesienia własności

c) Iusta causa traditionis - ważny akt prawny (kupno, darowizna, zapłata długu), który daje wyraz gospodarczej intencji stron i usprawiedliwia animus transferendi dominii, tj. wolę przeniesienia własności ze strony zbywcy, a wolę nabycia własności ze strony nabywcy.

2) legat windykacyjny – jest derywatywnym sposobem nabycia własności. Testator w rozporządzeniu ostatniej woli przenosi na kogoś bezpośrednio rzecz swoją na własność, z chwilą objęcia spadku przez dziedzica, legatariusz staje się właścicielem rzeczy ipso iure, bez konieczności objęcia jej w posiadanie .

3) mancipatio

4) in iure cesio

5) przez zarządzenie władzy

a) adsignatio – przeniesienie przez władze państwową własności gruntów zdobytych na wojnie na osoby prywatne

b) Venditio sub hasta – nabycie własności na zdobyczy wojennej należącej do państwa w drodze licytacji

c) adiudicatio ( przysądzenie ) – jest nabyciem własności na podstawie konstytutywnego wyroku. Wprowadza ono bezpośrednią zmianę prawa własności bez przeniesienia posiadania, czyni ono dotychczasowego współwłaściciela wyłącznym właścicielem części rzeczy względnie całej rzeczy. Zachodziło przy tzw. powództwach działowych, gdy chodziło o:

• actio communi dividundo – rozdział współwłasności

• actio finium regundorum – ustalenie granic pomiędzy gruntami sąsiadów

• actio familiae erciscundae – rozdział wspólnoty majątkowej

II) pierwotne sposoby nabycia własności – nabywa się własność rzeczy niczyjej niezależnie od prawa własności przeciwnika.

Sposobami takimi są:

1) usucapio – ( zasiedzenie ) – nabycie własności przez ciągłość posiadania. Juryści rzymscy sformułowali fundamentalna zasadę przy zasiedzeniu a mianowicie, że „Nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw niż sam posiada” ( Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse haberet ). Znajdowało zastosowanie w przypadku nabycia rem mancipi od właściciela kwirytalnego w sposób nieformalny ( np.: przez tradycje) oraz w przypadku nabycia jakiejkolwiek rzeczy, choćby w sposób formalny, od osoby nie będącej właścicielem.