Student Prawa

Baruch (Benedykt) Spinoza (1632-1677) (Zjednoczona Prowincja Niderlandów)

U podstaw doktryny tkwiła zasada tolerancji wywiedziona z krytyki Pisma Świętego. Twierdził,że Pismo Święte nie jest źródłem wiedzy, a religia to tylko wykład zasad moralnych.

Prawda to domena filozofii. Wolność przekonań to podstwowe, naturalne prawo człowieka. Nawet umowa społeczna nie jest mu w stanie tego prawa odebrać.

Polityczne poglądy Spinozy ukształtowały się pod wpływem Thomasa Hobbesa, od którego przejął schemat powstwania państwa i elementy konstrukcji suwerenności.

Spinoza przyjmował, że stan natury był stanem trwogi i wzajemnej wrogości ludzi, dlatego ludzie zrzeszyli się w społeczeństwo, umowa społeczna stworzyła państwo w imię suwerenności. Państwo to organizacja, która za pomocą siły i gróźb zapewnia bezpieczeństwo i stwarza warunki dla szczęścia i wolności. Celem państwa jest wolnośc, a wolny jest ten, kto żyje zgodnie z nakazami rozumu. Umowa polegała na tym, że ludzie zrzekli się posiadanych praw na rzecz całego społeczeństwa. Przekazali oni społeczeństwu wszystkie swe prawa(z wyjątkiem prawa do swobodnego myślenia). Władza suwerenna to władza absolutna,ale suwerenem nie jest absolutny monarcha-władca a absolutne społeczeństwo. Według Spinozy najbardziej naturalnym i użytecznym ustrojem państwa jest ustrój demokratyczny. Demokracja to jedyny ustrój,w którym trwa równość cechująca stan natury. Najlepiej aby całe społeczeństwo mogło uczestniczyć w sprawowaniu władzy. Ale w praktyce jest to trudne do urzeczywistnienia. Prosty lud jest wrogo nastawiony do republiki, stąd konieczność wprowadzenia  cenzusu. Monarchia jest faktem, dlatego należy ją zachować. Podmiotem władzy mogłaby być rada najwyższa składająca się ze "starszych" lub "pierworodnych". Rada miała kierować obywatelami silną ręką; pomocą w realizowaniu wolności miała być ludowa milicja, niezawisłe sądownictwo i kontrolowany Kościół.