Student Prawa

Rys historyczny rozwoju rzek międzypaństwowych.

• Historycznie najpierw powstał problem zapewnienia wolności żeglugi na rzekach przepływających przez kilka państw i niejednokrotnie stanowiących najbardziej dogodną drogę handlową, dającą połączenie z morzem.
• ­ W okresie rewolucji francuskiej zasada wolności żeglugi na rzekach wspólnych była uważana za jedno z praw naturalnych.
• ­ Kongres wiedeński 1815 – stwierdzono że na określonych rzekach przepływających przez równe państwa od miejsca gdzie rzeka staje się żeglowana będzie zupełnie wolna i dla potrzeb handlu nikomu nie będzie wzbroniona. zawarto szczególne umowy przez państwa nadbrzeżne dotyczące rzek np. Renu.
• ­ konferencja berlińska 1885 – wprowadziła wolność żeglugi i handlu na rzekach afrykańskich Kongo i Nigrze.
• ­ Konwencja i Statut o ustroju dróg żeglownych o znaczeniu międzynarodowym podpisane w Barcelonie w 1921 – nie odegrał większej roli, nie ratyfikowały go państwa: Polska Belgia Holandia Szwajcaria.
• Rzeka międzynarodowa to ta, która spełnia określone warunki geograficzne i na której mocą umowy międzynarodowej została ustanowiona wolność żeglugi dla statków handlowych wszystkich państw. np. Dunaj, Ren.

Warunki uznania za rzekę międzynarodową:

• ­ przepływa przez terytoria minimum 2 państw lub stanowi między nimi granicę,
• ­ jest żeglowna,
• ­ jest połączona z morzem,
• ­ decydująca jest umowa międzynarodowa która określa terytorialny i rzeczowy zakres umiędzynarodowienia.

Państwo nadbrzeżne nie traci całkowitego zwierzchnictwa terytorialnego nad odcinkiem rzeki, ma prawo np. do kabotażu – prawo statków państwa nadbrzeżnego do żeglugi i przewozu osób i towarów między portami tego samego państwa nadbrzeżnego.

1. A. Dunaj. Płynie przez RFN, Austrie, Słowacje, Węgry, Chorwacje, Serbie, Rumunie, Bułgarie i Mołdawie. Został najpierw on umiędzynarodowiony na mocy traktatu paryskiego z 30 marca 1856r. i później jego status był regulowany wieloma innymi traktatami. Konwencja belgradzka z 18 sierpnia 1948r. obecnie reguluje status prawny Dunaju i mówi, że żegluga na Dunaju jest wolna i otwarta dla obywateli, statków handlowych i towarów wszystkich państw na zasadzie równości.
2. B. Ren. Szczegółowe przepisy dotyczące Renu zostały ustanowione przez konwencję moguncką 31 marca 1831r. Obecny status Renu jest określony przez konwencję mannheimską z 17 października 1868r., która przewiduje wolność żeglugi statków wszystkich państw. W 1963r w Strasburgu konwencja mannheimska została poddana rewizji.
3. C. Niger. Akt generalny konwencji berlińskiej z 1885r. podpisany przez państwa kolonialne, proklamował wolność żeglugi na rzece Niger i równe traktowanie wszystkich państw. Po uzyskaniu niepodległości państwa nadbrzeżne przyjęły w 1963r. nową konwencję, która utrzymała swobodę żeglugi.
4. D. Indus. Traktat regulujący wykorzystanie Indusu został podpisany w 1960r. i zakończył spory między Indiami i Pakistanem. Został podzielony na dwie części i 3 cieki wschodniej części są dla Indii, a 3 cieki zachodniej dla Pakistanu. Strony zachowują też pewne prawa w części rzeki należącej do drugiej strony.
5. E. Amazonka. Traktat o współpracy dorzecza Amazonki został podpisany w 1978r. przez Boliwię, Brazylię, Gujanę, Ekwador, Kolumbię, Peru, Surinam i Wenezuelę. Całkowita swoboda żeglugi handlowej jest zagwarantowana na zasadach wzajemności. Daje równe prawa wszystkim państwom nabrzeżnym.