Student Prawa

Tylko absolutyzm monarszy może stworzyć silne narodowe państwo i zorganizować w nim nowy ład. Ale dyktatura jest rządem okresu przejściowego. Po stworzeniu nowego państwa, ustanowieniu w nim nowych porządków, absolutyzm jednostki powinien być zastąpiony modelem państwa „stabilnego i trwałego”. Takim państwem jest republika.

Wyższość tej formy państwa nad monarchią była jednak dla niego bezsporna. Republika lepiej gwarantuje trwałość ustroju i lepiej chroni powszechną wolność. Najlepszą republiką jest taka, która łączy elementy rządów monarchicznych , arystokratycznych i demokratycznych. Widoczny był tu podziw dla ustroju republiki rzymskiej, znanej Machiavellemu ze studiów nad doktryną Polibiusza. Władza ludu nie oznaczała jednak sympatii dla dosłownie pojętego ludowładztwa. Machiavelli gardził cuchnącym plebsem, podobnie jak nienawidził pasożytniczej szlachty. Prze lud rozumiał wielkie i średnie mieszczaństwo, rząd ludu to przewaga polityczna warstw najzamożniejszych. Rząd ten miał kontynuować politykę popierania produkcji i handlu, oszczędności oraz dbałości o nietykalność własności poddanych.

Gwarancją trwałości i rządności republiki miały być prawa i silna armia. Jedyny ustawodawca to państwa. Za prawem i państwem musi stać siła. Nawet najlepsza republika jest bezbronna bez potężnej, sprawnej armii. Machiavielli autor dzieła O sztuce wojennej przeprowadził druzgocącą krytykę systemu wojsk najemnych. Bandy zdemoralizowanych kondotierów w niemałej mierze przyczyniły się do słabości kraju. Płatni żołdacy notorycznie zdradzający pracodawców, niechętni są nadstawianiu własnej skóry i często staczają pozorowane bitwy. Dlatego też najlepszą jest armia, która składa się z własnych obywateli, czyli armia narodowa, poddana zwierzchności władzy państwowej.

Tezy Machiavellego mały dużą wartość poznawczą. Rozbudował on teorię dyktatury jako formy rządów okresu przejściowego, pokazał znaczenie walk i układów społecznych dla trwałości władzy państwowej.