Student Prawa

• – rozdział II – władza ustawodawcza, rozdział III i IV – wł. wykonawcza, rozdział V – samorząd terytorialny;
• – art. 77 – konstytucja lipcowa traci moc;

– POZA KONSTYTUCJĄ:

• * ogólne zasady ustroju (nowela grudniowa z 1989 r.+ 2 przepisy);
• * prawa i wolności obywatelskie (tekst z 1952 i 1976);
• * ustrój władzy sądowniczej, w tym TK i TS;
• * tryb zmiany konstytucji;

– RELACJE MIĘDZY LEGISLATYWĄ A EGZEKUTYWĄ:

• * trójpodział władz (art. 1);
• * dwuizbowość, senat bez zmian, więc sejm silniejszy, a senat tylko kompetencje ustawodawcze (jego poprawki lub odrzucenie mogło być odrzucone bezwzględną większością;
• * sejm – kontrola rządu, udział w jego powoływaniu, odpowiedzialność polityczna rządu (obowiązek prezydenta odwołania ministra po votum nieufności,
• * rozporządzenia z mocą ustawy – wydawane przez rząd podpisywane przez prezydenta wydawane na podstawie ogólnej delegacji z ustawy (parlament nigdy nie udzielił takiego pozwolenia);

– PREZYDENT → zachowany model kompromisowy (bo słaby parlament, silny Wałęsa):

• * wybór przez naród;
• * szczególna pozycja w zakresie obronności i spraw zagranicznych (podobne wątpliwości interpretacyjne co w noweli grudniowej) → ogólne kierownictwo;
• * veto lub skierowanie ustawy do TK;
• * prawo rozwiązania parlamentu w 3 sytuacjach (nie mógł już rozwiązać sejmu gdy uchwalił ustawę uniemożliwiającą prezydentowi wykonywanie konstytucyjnych uprawnień):

• → brak budżetu w 3 miesiące;
• → brak rządu w kolejnych stadiach jego tworzenia;
• → niekonstruktywne votum nieufności;
• * brał udział w tworzeniu rządu, ale potem rząd nie był przed nim odpowiedzialny;
• * ograniczone uprawnienia w zakresie władzy sądowniczej → powoływał sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, brał udział w powoływaniu kierownictwa NSA i SN, wykonywał prawo łaski;
• * ponosił tylko odpowiedzialność konstytucyjną – 2/3 Zgromadzenia Narodowego stawiało prezydenta przed TS, który orzekał o pozbawieniu urzędu;
• * kontrasygnata (premiera lub właściwego ministra) wymagana do wszystkich aktów, określenie wyjątków;

– RZĄD:

• * domniemanie kompetencyjne w ramach władzy wykonawczej;
• * RM = premier, wicepremierzy, ministrowie, inne osoby, jeśli ustawy szczególne tak stanowią;
• * zasada kolegialności, ale premier kierował jej pracami i kontrolował pracę ministrów;
• * zmiany w składzie dokonywane przez prezydenta na wniosek premiera;
• – skomplikowana procedura powoływania rządu:
• * I etap: prezydent desygnuje premiera i na jego wniosek powołuje cały skład rządu → votum zaufania bezwzględną większością  II etap: sejm sam wybiera RM (bezwzględna większość), ale wymóg opinii prezydenta dot. MON, MSW, MSZ;  III etap: inicjatywa wraca do prezydenta (zwykła większość);  IV etap: znów Sejm wybiera (zwykła większość);  prezydent albo rozwiązuje sejm, albo tworzy tzw. rząd prezydencki, który ma 6 miesięcy na uzyskanie votum zaufania lub sejm wybiera swój rząd  jeśli po 6 miesiącach brak votum zaufania prezydent musiał rozwiązać sejm;

– votum nieufności:

• * konstruktywne, ale sejm miał 21 dni na powołanie swojego rządu;
• * zwykłe – prezydent mógł rozwiązać parlament albo przyjąć dymisję rządu;
•  tzw. parlamentaryzm zracjonalizowany

Praktyka konstytucyjna

• Słaby sejm po wyborach 1991 r. → maj 1993 r. sejm wyraża zwykłe votum nieufności rządowi Suchockiej → Wałęsa rozwiązuje sejm → wrzesień 1993 nowe wybory w oparciu o nową ordynację wygrywa koalicja SLD-PSL → ciągłe konflikty z prezydentem pomimo w miarę stabilnego sejmu → koniec 1995 Wałęsa przegrywa wybory, wygrywa Kwaśniewski → zmiany Małej Konstytucji:
• * 1995 r. – dwukrotna nowelizacja postanowień dot. rozwiązania sejmu (rozwiązany sejm działa do ukonstytuowania się nowego sejmu);
• * 21 czerwca 1996 r. – tzw. Reforma Centrum – umocnienie premiera i jego organów;

Prace nad przygotowaniem konstytucji

• – INICJATYWA: prezydent, Komisja Konstytucyjna NZ, 56 członków ZN, w 1994 r. dodano 500000 obywateli oraz że poprzednie projekty też mogą trafić pod obrady;
• – 7 PROJEKTÓW:
• * Komisja Konstytucyjna Senatu I Kadencji;
• * PSL i UP;
• * KPN;
• * UW;
• * SLD;
• * prezydent Wałęsa;
• * NSZZ Solidarność i ugrupowania centroprawicowe (inicjatywa ludowa);
• – wrzesień 1994 – pierwsze czytanie w/w projektów → przekazane do KKNZ (46 posłów i 10 senatorów);
• * nie skorzystano z referendum przedkonstytucyjnego w sprawie zasad konstytucji;
• – KKNZ powołała 6 stały podkomisji i zespół stałych ekspertów;
• – styczeń 1995 – przyjęcie przez KKNZ projektu tekstu jednolitego konstytucji → powolne tempo bo kontrowersje, szczególnie 3:
• * pozycja prezydenta;
• * pozycja Kościoła i regulacje dot. wolności sumienia i wyznania;
• * prawa socjalne
• – przełom 1995/96 koalicja konstytucyjna – SLD, PSL, UP i UW – dzięki temu mieli 2/3 w KKNZ i ZN
• – marzec 1997 r. – drugie czytanie i uchwalenie parlamentarnego tekstu konstytucji → poprawki zgłosił prezydent → trzecie czytanie – rozpatrzenie poprawek prezydenta → 2 KWIETNIA 1997 UCHWALENIE KONSTYTUCJI.
• – kampania referendalna wraz z kampanią wyborczą (wybory 09.97)
• – 25 maja 1997 – referendum konstytucyjne (frekwencja ok. 42%, za 52%);
• – 15 lipca 1997 – Sąd Najwyższy po rozpatrzeniu protestów przeciwko ważności referendum (dot, głównie frekwencji), w składzie Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podjął uchwałę o ważności referendum;
• – 16 lipca 1997 – A. Kwaśniewski podpisał Konstytucję i zarządził opublikowanie w Dziennik Ustaw;
• – 17 październik 1997 – 3 miesiące po ogłoszeniu zgodnie z art. 243 Konstytucja weszła w życie.

• – 21 września 1997 – wybory (AWS-UW) → rząd J. Buzka → zjawisko „kohabitacji” – odmienna proweniencja polityczna prezydenta i większości sejmowej;
• – początek lata 2000 – rozpad koalicji – UW wychodzi z rządu → rząd mniejszościowy;
• – jesień 2000 – wybory prezydenckie wygrywa Kwaśniewski;
• – wrzesień 2001 – wybory parlamentarne – wygrywa SLD-UP, AWS i UW nie weszły do sejmu → koalicja z PSL → rząd Millera;

• – 16 kwietnia 2003 – traktat akcesyjny w Atenach → referendum 7-8 czerwca 2003 → 1 maja 2004 Polska w UE → 13 czerwca 2004 wybory do Parlamentu UE (sukces opozycji, głównie UE);
• – wiosna 2003 – wyjście PSL z rządu → maj 2004 rząd podaje się do dymisji → czerwiec 2004 rząd Belki