Student Prawa

Na gruncie rozważań społecznych i politycznych indywidualizm i łączący się z

nim utylitaryzm uzasadniał autonomię gospodarczą producenta i jego niezależność od państwa. W zasadzie państwo nie powinno wykonywać funkcji gospodarczych. Jego rolę sprowadzono do rola stróża nocnego, chroniącego własność prywatną, czuwającego na przestrzeganiem zasad porządku publicznego oraz nad stosowaniem przez jednostki gospodarujące reguł uczciwej gry. Wyjątkowo tylko przyznawano organizacji państwowej prawo prowadzenia takich agend gospodarczych, które przerastały możliwość prywatnego kapitału, a których pożyteczność nie mogła budzić wątpliwości ( np. roboty publiczne, budowa dróg, poczta, kolejnictwo ).

Indywidualizm liberałów znajdował wyraz w podkreślaniu praw politycznych jednostki. Uzasadniał autonomię myśli i sumienia, wolność słowa i druku, prawo jednostki do zrzeszania się, do wyboru zawodu. Podejmował – w miarę upływu czasu coraz częściej – problem równości praw politycznych. Wspierał tym samym konstrukcję demokracji politycznej. Początkowo przeważał jeszcze liberalizm arystokratyczny. Liberalizm demokratyczny ( tzw. demoliberalizm ) zatriumfował dopiero w drugiej połowie stulecia. Zaznaczył się właściwie dopiero w twórczości Milla i Tocqueville’a.

Niezależnie od wszystkich odmian i niuansów liberalizm był doktryną wrogą państwu absolutystycznemu absolutystycznemu policyjnemu. Zrozumiano zatem, że jego ojczyzną były przede wszystkim te kraje, w których bogate mieszczaństwo zerwało więzy stanowe. Na gruncie europejskim rozwijał się przede wszystkim w Anglii i Francji. Ewolucja przebiegała jednak w obu tych krajach odmiennie.