Student Prawa

Kiedy Lenin rozpoczynał aktywną działalność w ruchu robotniczym, większość

partii zachodnioeuropejskich sprzyjała reformizmowi, uznając, że partia musi odzwierciedlać stan świadomości proletariatu i że pozostawano tutaj w z zgodzie z tezą Marksa o rosnącej samo świadomości klasy robotniczej w miarę rozwoju kapitalizmu – niepodobna aby partia rozmijała się w zasadniczy sposób z dążeniami proletariatu. Lenin poddał takie stanowisko zasadniczej krytyce. Wysnuł tezę, że sama z siebie klasa robotnicza nigdy nie jest w stanie wytworzyć świadomości proletariackiej i rewolucyjnej. Klasowa świadomość nie może się więc zrodzić spontanicznie, musi być wniesiona do mas proletariatu przez tych, którzy znają teoretycznie założenia marksizmu, a mogą nimi być tylko świadomie zorganizowani rewolucjoniści, bez względu na ich pochodzenie społeczne. Lenin wywodził, że jest niemożliwe, aby w państwie burżuazyjnym proletariat mógł mieć inną niż burżuazyjna świadomość.

Wnioski jakie Lenin wysunął, dotyczyły organizacji partii, która winna być ruchem zdeterminowanych, zawodowych rewolucjonistów, poddanych dyscyplinie i gotowych do poświęceń. Dlatego też za członka partii nie może być uznany ktoś, kto nie jest włączony do struktury organizacyjnej, te zaś – zwłaszcza w warunkach konspiracji – nie mogą oparte na zasadach demokracji, ale na ścisłej dyscyplinie , czy – jak to Lenin nazwał – centralizmie demokratycznym.

Na tle sporu o charakter partii socjaldemokratycznej nastąpił rozłam na bolszewików i mienszewików. Partia typu bolszewickiego dlatego była partią robotniczą, że opierała się na rewolucyjnej teorii i reprezentowała obiektywny interes proletariatu, którego sam proletariat mógł nie rozumieć w danym momencie. Siła partii oczywiście zależała od udzielonego jej przez masy poparcia, ale nie wykluczało to możliwości, że część robotników mogła być wrogo nastawiona do partii.

Partie typu bolszewickiego stały się obowiązującym modelem dla ruchu komunistycznego nie tylko w państwach obozu socjalistycznego, ale i na całym świecie.