Student Prawa

W II połowie XIII w. zaczął powoli rodzić się proces inkwizycyjny – wszczynany z urzędu przez organ publiczny. W procesie tym sędzia zajmował się sprawą od momentu jej wszczęcia do wydania wyroku.

Postępowanie wszczynano w sprawie (ad rem), a nie przeciwko komuś. Charakterystyczne dla tego procesu było przesłuchiwanie świadków, przy czym postępowanie było tajne zarówno dla publiczności jak i samego oskarżonego. Z tego względu oskarżony nie miał żadnych możliwości zapoznania się z ustaleniami sędziego, a co za tym dalej idzie – do obrony.

W myśl zasady „confessio est regina probationem” oraz w warunkach częstego niedostatku dowodów szukano sposobów, które skłoniły by oskarżonego do przyznania się. Wprowadzono więc nowy legalny środek, jakim były tortury. Przemienne torturowanie i przesłuchania z reguły w końcu prowadziły do przyznania się do winy.

Po uzyskaniu przyznania się sędzia rozpoczyna rozprawę, na której już był obecny oskarżony – jednak jego obecność nie miała już żadnego wpływu na wynik procesu. Decydujące znaczenie miało tu śledztwo, a rozprawa była tylko formalnością. Inną cechą procesu inkwizycyjnego było to, że w procesie tym nie było stron.