Student Prawa

Kontrakty realne nienazwane (contractus reales innominati)

-        Rozwinięcie synallagmatycznych kontraktów konsensualnych.

-        Odpowiedzialność w kontraktach nienazwanych opierała się na idei, że umowa o spełnienie świadczenia wzajemnego rodziła zobowiązanie dopiero po spełnieniu świadczenia przez jedną ze stron. → związane z kontraktami realnymi. → charakter jednostronny – spełniona jedna strona, został obowiązek wykonania świadczenia już tylko na jednej stronie.

-        Skargi:

*  Początkowo tylko możność stosowania skargi o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia (condictio ob rem dati lub condictio causa data causa non secuta). Również actio doli, lub pretorska actio in factum.

*  Actio praescriptis verbis – (actio in fatum z rozbudowaną praescriptio) wprowadzono powództwo o wypełnienie świadczenia wzajem­nego. Prowadziła do zasądzenia odszkodowania za niewykonanie świadczenia wzajemnego. Kwestia sporna – czas powstania – niektórzy już w prawie klasycznym, inni dopiero prawo justyniańskie.

→     skargi te konkurowały ze sobą, tzn. zastosowanie jednej, powodowało utratę pozostałych.

-        W prawie justyniańskim wyodrębniono cztery schematy:

*  przeniesienie własności rzeczy w zamian za przeniesienie własności innej rzeczy (do ut des);

*  przeniesienie własności rzeczy w zamian za wykonanie jakiejś czynności faktycznej (do ut facias);

*  wykonanie pewnej czynności faktycznej w zamian za przeniesienie własności (facio ut des);

*  wykonanie pewnej czynności faktycznej w zamian za wykonanie innej czynności (facio ut facias).

-        Dzięki contractus reales innominati można było stworzyć ochronę najrozmaitszych stanów faktycznych. Do najważniejszych należą:

*  zamiana (permutatio) – zaliczaną do schematu do ut des. Przez Sabinianów był traktowany jako rodzaj kupna-sprzedaży. Prokulianie uważali za odrębny rodzaj kontraktu;

*  kontrakt estymatoryjny (aestimatum) – można zaliczyć do różnych schematów. Zaczątek współczesnej umowy komisu – oddanie innej osobie rzeczy oszacowanej w celu jej sprzedaży;

*  ugoda (transactio) – zaliczana do schematu facio ut facias. Wzajemna rezygnacja przez strony ze swych spornych roszczeń;

*  w prawie justyniańskim – pod ta kategorię starano się podciągnąć również precarium, ale ta konstrukcja nie bardzo jednak odpowiada istocie rzymskiego precarium.