Student Prawa

We Francji przyjęte zostały kodeksy: karny materialny i karny procesowy.

Kodeks karny materialny wpisywał się w umiarkowane reformy oświecenia. Akcentował odpowiedzialność na zasadzie stopnia proporcjonalności winy i szkody – różnicował stopień kar.

Ważną rzeczą była generalna zasada odpowiedzialności nieletnich. Postawiono granicę karalności 16 lat. Powyżej 16 roku życia obowiązywała pełna odpowiedzialność, poniżej – zróżnicowana odpowiedzialność, w zależności od tego, czy miało miejsce rozeznanie znaczenia czynu. Jeśli nieletni miał rozeznanie – groziła kara domu poprawczego, jeśli tego rozeznania nie było – obowiązywały środki wychowawcze. Ten sposób myślenia jest aktualny do czasów współczesnych.

Wprowadzono również górną granicę karalności (odpowiedzialność złagodzona) – powyżej 75 roku życia stosowano łagodniejsze kary.

W systemie kar znikają kary odstraszające, choć w nielicznych przypadkach pozostają kary śmierci. Podobnie jak a austriackich kodeksach – rozbudowano karę pozbawienia wolności, połączono ją z ciężką pracą fizyczną (np. wiosłowanie na galerach).

Kodeks postępowania karnego (1791 r.) – przekształcony został proces. Był to pierwszy krok w kierunku stworzenia procesu mieszanego.

Wkrótce, od końca 1792 r. do poł. 1794 r. nastąpił we Francji okres wielkiego terroru, rozkręcony przez francuskich jakobinów (Maksymilian Robespierre). W czasie terroru wydano szereg szczegółowych ustaw, z których każda po trochu uchylała fragmenty kodeksów z 1791 r.

Posumowując wszystkie te ustawy (1792-94) zlikwidowały kodeksy z 1791 r. Ustawy te legalizowały terror. Wprowadziły instytucje trybunałów rewolucyjnych, które sądziły z jaskrawym naruszeniem najbardziej oczywistych zasad (np. ustawa o emigrantach). Każdy emigrant z bronią w ręku karany był na natychmiastową karę śmierci. Na karę śmierci karano również spekulantów.

Trybunał rewolucyjny nie rozważał winy i kary. Miał za zadanie działać natychmiastowo w celu likwidacji oportunistów.

W 1795 r., po uchyleniu wielkiego terroru i powróceniu do pewnej normalności mamy dwa nowe kodeksy: karny materialny i karny procesowy.

Były to kodeksy bardzo podobne do tych z 1791 r. (poprawione i udoskonalone).

Kodeks postępowania karnego z 1795 r, stanowił dalszy krok w kierunku do stworzenia procesu mieszanego. Upraszczając sprawę – pojawiają się II stadia procesowe:

I. stadium - śledztwo dokonywane we współdziałaniu przez prokuratora i sędziego śledczego.

II. stadium - postępowanie przed sądem.

Z systemu angielskiego recypowano ławę przysięgłych.