Student Prawa

– kadencja to okres na jaki wyborcy udzielają organowi wybieralnemu pełnomocnictw, i w jakim realizuje on swoje zadania funkcjonując w chwilowym składzie pochodzącym z jednych wyborów;

* rodzaje kadencji: normalna, skrócona, przedłużona;

– konieczny składnik demokratyzmu, a wg TK składają się na niego 3 elementy:

* nakaz nadania pełnomocnictwom danego organu z góry oznaczonych ram czasowych;

* ramy czasowe muszą być rozsądne;

* nakaz ustanowienia regulacji umożliwiających ukonstytuowanie się nowo wybranego organu bez zbędnej zwłoki;

– 2 metody obliczania biegu czasu trwania kadencji:

* wybory do nowego parlamentu odbywają się po zakończeniu kadencji poprzedniej izby, ale to prowadzi do istnienia okresów międzykadencyjnych, kiedy parlamentu nie ma;

* pierwsze posiedzenie to początek kadencji nowego parlamentu, a jednocześnie koniec poprzedniego – zakłada istnienie w pewnym okresie dwóch parlamentów, ale ten nowy to byt potencjalny → przyjęte od noweli marcowej z 1995 r. (z uwagi na obawę przed Wałęsą);

→ 90 dni przed końcem zarządzenie, 30 dni przed końcem wybory, 30 dni po wyborach posiedzenie;

– przedłużenie kadencji – niemożliwe, chyba, że zostanie wprowadzony stan nadzwyczajny, gdyż nie można przeprowadzać wyborów w ciągu 90 dni od zakończenia tego stanu. Inne możliwości nie istnieją, gdyż trzeba by było do tego zmieniać konstytucję (by zmienić długość kadencji w ogóle lub tylko jedną kadencję wydłużyć, co zdarzyło się za PRL);

– skrócenie kadencji – 2 procedury:

* samorozwiązanie Sejmu (art. 98 ust. 3) – uchwała 2/3 ustawowej liczby posłów, możliwe z każdego powodu i prawie w każdym czasie (j/w). Wprowadzona nowelą kwietniową;

* rozwiązanie Sejmu (art. 98 ust. 4) przez prezydenta – wprowadzone nowelą kwietniową, powtórzone w Małej Konstytucji, a teraz w obecnej. Możliwe jedynie w 2 sytuacjach:

→ obligatoryjne – art. 155 ust. 2 – w procesie tworzenia rządu;

→ fakultatywne – art. 225 – w razie nie uchwalenia ustawy budżetowej w terminie 4 miesięcy prezydent może rozwiązać sejm w ciągu 14 dni w drodze postanowienie bez konieczności kontrasygnaty, a jedynie po zasięgnięciu opinii obu Marszałków;

* skutki prawne rozwiązania parlamentu – wraz z decyzją o rozwiązaniu sejmu prezydent jednocześnie zarządza wybory na dzień nie później niż 45 dni od rozwiązania. Innych skutków prawnych nie ma, choć zarówno parlament jak i rząd powinny powstrzymać się w tym okresie od pewnych działań, ale w przeciwieństwie do Małej Konstytucji nie ma żadnych ograniczeń ani na parlamencie ani rządzie;

– zasada dyskontynuacji – przerwanie materialnej ciągłości parlamentu. Istnieje spór czy zasada ta ma walor normatywny (tzn. jest elementem zwyczajowego prawa konstytucyjnego) czy jest tylko utrwalonym zwyczajem. Wyjątki od zasady wyraźnie w konstytucji przewidziane:

* projekt ustawy z inicjatywy obywatelskiej;

* sprawozdania sejmowej komisji śledczej;

* postępowanie w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej;

* nie zakończone postępowanie w Komisji ds. UE;

– okres 30 (15) dni od wyborów do pierwszego posiedzenia (którego zwołanie jest konstytucyjnym obowiązkiem prezydenta) to czas politycznego rozłożenia sił w przyszłym parlamencie (rola prezydenta – albo obserwator, albo mediator);

– pierwsze posiedzenie (wg regulaminu Sejmu) – przewodniczy mu Marszałek Senior (powoływany przez Prezydenta spośród najstarszych posłów) → ślubowanie posłów → wybór Marszałka i pod przewodnictwem nowego marszałka wybór wicemarszałków;

* złożenie dymisji przez poprzedni rząd (art. 162) i najpóźniej po miesiącu wniosek o votum zaufania dla nowego rządu (art. 154);

– sposób funkcjonowania parlamentu

* 2 zasady:

→ sesyjność – parlament obraduje na sesjach (z reguły kilkumiesięcznych) przeważnie zwoływanych przez głowę państwa, a w okresie międzysesyjnym jedynie tzw. sesje nadzwyczajne. Prawo to dawało głowie pastwa duże możliwości, ale obecnie terminy te przeważnie są ściśle określony, ograniczając tą swobodę. W ramach sesji posiedzenia zwołuje prezydium lub przewodniczący. Występuje w większości państw, a w Polsce do 1989 r.;

→ permanencja – kadencja ma charakter jednolity, a posiedzenia może zwoływać prezydium/przewodniczący w każdym momencie (bez wpływu na to przez głowę państwa). W Polsce od noweli kwietniowej, obecnie w art. 109;

* posiedzenia – trwa do wypełnienia porządku dziennego (czasem przerywane kilkudniowymi przerwami). Istnieje tradycja wakacji parlamentarnych. Wg regulaminu (system wprowadzono w 10.1997):

→ terminy ustala prezydium po opinii Konwentu Seniorów lub cała izba, ale zwołanie posiedzenia należy do Marszałka;

→ ustalenie porządku dziennego – przez Marszałka po wysłuchaniu opinii Konwentu Seniorów. Kluby, koła i grupy min. 15 posłów mogą składać wnioski o uzupełnienie porządku, na temat których jednomyślnie wypowiada się Konwent;

→ w razie braku jednomyślności Konwentu przeprowadza się głosowanie w izbie nad zmianą porządku obrad

* zasada jawności (art. 113 K.) posiedzeń Sejmu (i Senatu – art. 124 K.) to:

 jawność i publiczność obrad;

 dostępność dokumentów i materiałów stanowiących przedmiot obrad;

 dostępność druków sejmowych i materiałów rejestrujących przebieg obrad (w tym imienne wykazy głosowań);

→ sejm może dla dobra państwa zarządzić tajność obrad;

→ posiedzenia komisji są jawne, ale uczestnictwo środków masowego przekazu wymaga zgody przewodniczącego komisji (art. 154 ust. 5 rSej). Posiedzenia te mogą odbyć się w formie posiedzenia zamkniętego (art. 156 rSej), a niektóre komisje obradują z ograniczeniem jawności;

* obrady sejmu – przewodniczy marszałek/wicemarszałek mający 2 sekretarzy do pomocy. Obrady toczą się zgodnie z porządkiem obrad, a do debaty posłowie zapisują się u sekretarza. Marszałek może dyscyplinować posłów, aż do wykluczenia z obrad;

* uczestnictwo innych osób → prezydent, premier i członkowie rządu, prezes TK, pierwszy prezes SN, prezes NIK, RPO, prezes NBP → mają prawo do zabierania głosu poza kolejnością (bez prezydenta);

* głosowanie – zwykle jawne, przez podniesienie ręki i przy pomocy karty magnetycznej. Zwykła większość przy ½ obecnych.

Zwykła większość – to znaczy że głosów za było więcej niż głosów przeciw.

Bezwzględna większość – to znaczy że głosów za było więcej niż głosów przeciw i wstrzymujących się.

Większość kwalifikowana – to znaczy że liczba głosów za musi osiągnąć pewien ułamek ogólnej liczby głosujących, np. 2/3.