Student Prawa

Ideologia kontrreformacji uwzględniała realia politycznie społeczne. W monarchii o ustroju absolutystycznym   , takich jak Austria, Hiszpania czy Francja, siły kontrreformacji szukały porozumienia z władzą państwową. Monarchowie byli tam tradycyjnie katoliccy i przy pomocy papiestwa chcieli wzmocnić swoją pozycję.

Ideologie polityki kontrreformacji stał się w szczególności profesor uniwersytetu w Salamance jezuita Francisco Suarez, który posłużył się jako punktem wyjścia w określaniu stosunku kościoła do władzy państwowej konstrukcją „ludowej genezy władzy”. Człowiek – stwierdzał Suarez – jest naturalnie wolny; nie można sprawować nad nim władzy bez jego woli. To lud ustanowił konkretną władzę państwową. Każda władza ma swe źródło w suwerennej woli ludu. Ale lud niekoniecznie jest  trwałym suwerenem. Umowę o ustanowienie władzy mógł zrzec się suwerenności na rzecz władcy bądź też przelewając nań pełnię suwerenności, tzn. godząc się na niczym nieograniczony absolutyzm. Dopuszczalny jest więc każdy ustrój, byle legalny; i absolutyzm i reżim arystokratyczny, i nawet rząd większości. Ale to tylko konstrukcja służąca wyjaśnieniu wewnętrznego aspektu suwerenności. Ważniejsze podkreślał Suarez, że wola ludu, leżąca u podstaw ustroju politycznego państwa, stanowi zawsze refleks tej prawdy podstawowej, że od każdej władzy państwowej wyższa w konsekwencji jedynie w pełni suwerenna – jest władza papieska, która od Boga pochodzi bezpośrednio. Czyli, jakiekolwiek nie byłoby państwo, zawsze władzę suwerenną piastuje w nim papież. Oczywiście papież nie wykonuje jej sam, posługuje się rękoma legalnego władcy, ale w razie potrzeby ma moc wyegzekwowania swej zwierzchności.

Konstrukcja ta była więc bardzo giętka; pozwalała ona Kościołowi zachować dystans wobec sporów ustrojowych, natomiast otwierała  nieograniczone możliwości interweniowania w sprawy wewnętrzne wtedy, kiedy tego wymagał zagrożony interes Kościoła, czy jego hierarchii w poszczególnych państwach.

Teza  o niepełnej suwerenności władzy państwowej pozwalała widzieć w organizacji państwa narzędzie papieskiej polityki tępienia wszelkiej herezji.