Student Prawa

Pomoc Własna – czasy najdawniejsze, jedyny sposób realizacji praw prywatnych. Jej przejawy spotyka się nawet dzisiaj w postaci obrony koniecznej, dopuszczalnej również w Rzymie.

Pomoc Państwa – w miarę wzrostu znaczenia organizacji państwowej pomoc własna zostaje zastąpiona. Pomoc państwa przybiera formę Procesu Sądowego, w którym obywatel rzymski mógł dochodzić swych roszczeń, a jeśli te okazały się uzasadnione, mógł je realizować nawet poprzez egzekucję, której przeprowadzenie państwo rzymskie w pełni gwarantowało.

- Sądownictwo Zwyczajne (ordo iudiciorum privatorum) najstarszy sposób dochodzenia roszczeń.

- Proces Legisakcyjny – znany już w ustawie XII tablic, stosowany aż do lex Aebutia (ok.130 r. p.n.e.), zniesiony przez leges Iuliae iudiciariae w 17 r. p.n.e.,

- Proces Formułkowy – około III wieku p.n.e., obowiązuje dopiero od 17 r. p.n.e., zniesiony całkowicie w 342 roku.

- Proces Kognicyjny – pojawia się obok panującego pr.for. jako postępowanie nadzwyczajne cognitio extra ordinem, zaczyna obowiązywać od Konstytucji Konstancjusza i Konstantyna z 342 roku.