Student Prawa

IMMUNITETY pełnią dwie funkcje:

ochrony niezależności członków parlamentu i zagwarantowania im swobody wykonywania mandaty, ale nie przywilej bezkarności;

ochrony niezależności i autonomii parlamentu jako takiego.

→ IMMUNITET MATERIALNY (art. 105 ust. 1) – tzn. stałe wyłączenie karalności określonych czynów, wykonywanych w ramach działalności wynikającej z mandatu (= wg SN też poza sejmem, ale tylko jeśli działa jako parlamentarzysta (podobnie w uwm) i tylko przy użyciu godziwych metod postępowania, czyli nie np. głosowanie za kolegę);

* charakter bezwzględny (niewzruszalny) – nie ma możliwości uchylenia tego immunitetu;

* odpowiada jedynie przed Sejmem (regulaminowa), chyba, że narusza prawa osób trzecich (=naruszy dobra osobiste) to odpowiada przed sądem tylko za zgodą Sejmu;

 wg TK immunitet ten nie chroni przed orzeczeniem cywilnym w razie naruszenia dobrego imienia lub czci;

* charakter trwały – nie wygasa wraz z mandatem;

→ IMMUNITET FORMALNY (art. 105 ust. 2) – polega na czasowym uchyleniu karalności (wszelkie fazy postępowania, nawet rewizja nadzwyczajna na korzyść posła) wszystkich czynów wypełniających znamiona przestępstwa (karnego wg K., a karno-administracyjnego wg uwm, nie dot. odpowiedzialności cywilnej, pracowniczej, zawodowej, itp.), niezależnie od czasu ich popełnienia;

* art. 105 ust. 3 → gdy postępowanie wszczęto przed wyborem zostaje ono zawieszone na żądanie Sejmu do czasu wygaśnięcia mandatu, a uchwała w tej sprawie podejmowana jest na wniosek zainteresowanego większością 3/5 za (uwm);

* gdy postępowanie nie zostało wszczęte przed wyborem → 2 możliwości:

 art. 105 ust. 2 – za zgodą izby (bezwzględna większość);

 art. 105 ust. 4 – za zgodą zainteresowanego posła i żadne działania proceduralne nie są wymagane;

→ NIETYKALNOŚĆ – zakaz zatrzymania lub aresztowania (art. 105 ust. 5) bez zgody izby (uchwała – bezwzględna większość);

* w uwm szerokie rozumienie „zatrzymania” → wszelkie formy pozbawienia lub ograniczenia wolności osobistej przez organy stosujące przymus;

* można bez zgody (ale konieczne jest poinformowanie Marszałka Sejmu, który może nakazać zwolnienie posła), gdy:

 na gorącym uczynku i konieczne jest dla prawidłowego toku postępowania → K.;

 stan wyższej konieczności/obrony koniecznej → uwm;

ZASADA NIEPOŁĄCZNOŚCI (incompatibilitas) należy rozpatrywać w dwóch aspektach:

→ ASPEKT FORMALNY – jako zakaz łączenia mandatu z innymi funkcjami lub stanowiskami państwowymi (art. 103):

* niepołączność formalna – niemożność piastowania innego urzędu czy pełnienia innej funkcji, a ordynacja ustala termin 14 dni na rezygnację z zajmowanego stanowiska, inaczej mandat wygasa:

 art. 102 → zakaz łączenia posła i senatora;

 art. 103 ust. 1 → zakaz łączenia posła/senatora z: prezesem NBP, prezesem NIK, RPO, RPD i ich zastępcami; członkiem RPP i KRRiTV, ambasadorem, zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta lub adm. rząd.  nie dot. członków RM i sekretarzy stanu w adm. rzad.;

 art. 103 ust. 2 → zakaz łączenia posła/senatora z pracą jako sędzia, prokurator, urzędnik SC, funkcjonariusz policji i służb ochrony państwa, czynny żołnierz;

 art. 103 ust. 3 → ustawa może rozszerzyć ten katalog;

* niewybieralność – wykluczenie zdolności danej osoby do kandydowania w wyborach (brak biernego prawa wyborczego) i objęcia mandatu → jedyny przypadek to art. 123 dot. prezydenta i wyborów parlamentarnych;

→ ASPEKT MATERIALNY – zakaz podejmowania lub wykonywania określonych rodzajów działalności zawodowej w okresie pełnienia mandatu → dot. działalności z osiąganiem korzyści z SP lub samorządu i nabywanie ich majątku (art. 107), zagrożone sankcją pozbawienia mandatu przez TS (postawienie w stan oskarżenia przez izbę uchwałą na wniosek Marszałka), a w ustawodawstwie zwykłym dodatkowe zakazy, min. członkostwa we władzach podmiotów gospodarczych z udziałem SP lub mienia komunalnego → uzasadnienie: poseł dobrowolnie podejmuje się służby publicznej poddanej dodatkowym ograniczeniom;