Student Prawa

Zgromadzenie Ogólne – Składa się z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich ONZ, z których każde ma jeden głos. Odbywa coroczne sesje zwyczajne, które rozpoczynają się każdego roku we wtorek następujący po drugim poniedziałku września.

Decyzje w najważniejszych kwestiach, jak wybór niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, wybór członków Rady Gospodarczej i Społecznej, przyjmowanie nowych członków Organizacji Narodów Zjednoczonych, zawieszanie w korzystaniu z praw i przywilejów członkowskich, sprawy budżetowe oraz dotyczące pokoju i bezpieczeństwa, przyjmowane są większością 2/3 głosów. W pozostałych sprawach - zwykłą większością głosów.

W ramach Zgromadzenia Ogólnego funkcjonuje sześć tzw. Głównych Komitetów, które stanowią forum dyskusji dla państw-członków ONZ na temat zagadnień pogrupowanych tematycznie:

• - I Komitet -ds. rozbrojenia i międzynarodowego bezpieczeństwa,
• - II Komitet -ds. ekonomicznych i finansowych,
• - III Komitet - ds. społecznych, humanitarnych i kulturalnych,
• - IV Komitet - ds. specjalnych politycznych i dekolonizacji,
• - V Komitet - ds. administracyjnych i budżetowych,
• - VI Komitet - ds. prawnych.

Rada Bezpieczeństwa – najważniejszy organ ONZ, W skład Rady Bezpieczeństwa wchodzi 15 państw, z czego pięć posiada status stałych członków (ChRL, Francja, Rosja, USA i Wielka Brytania). Pozostałe 10 państw wybieranych jest przez Zgromadzenie Ogólne na kadencję dwuletnią, przy czym co roku wybieranych jest pięciu niestałych członków. Państwom Afryki i Azji przysługuje 5 miejsc, państwom Europy Wschodniej 1, 2 miejsca państwom Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz 2 miejsca państwom Europy Zachodniej i z pozostałych regionów. Rada Bezpieczeństwa funkcjonuje w systemie ciągłym, w związku z czym przedstawiciele jej członków muszą być zawsze obecni w siedzibie Rady w Nowym Jorku. Posiedzenia Rady Bezpieczeństwa zwoływane są przez jej Przewodniczącego. Funkcja ta sprawowana jest co miesiąc przez inne państwo członkowskie Rady, w kolejności alfabetycznej nazw państw, zgodnie z alfabetem angielskim. Każdy członek Rady Bezpieczeństwa dysponuje jednym głosem. Decyzje w sprawach proceduralnych zapadają większością 9 głosów. Wszystkie inne decyzje wymagają większości 9 głosów, włączając w to głosy wszystkich stałych członków Rady Bezpieczeństwa. Zasada ta nazywana jest prawem veta, ponieważ sprzeciw jednego ze stałych członków powoduje odrzucenie projektu.

Organy pomocnicze Zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych Rada Bezpieczeństwa może tworzyć organy pomocnicze, jeśli uzna to za konieczne do pełnienia swych funkcji. Do najważniejszych organów funkcjonujących obecnie przy Radzie, należą:

• ­ komitety stałe - Komitet Ekspertów ds. Zasad Procedury (Committee of Experts on Rules of Procedure), Komitet ds. Przyjmowania Nowych Członków (Committee on Admission of New Members);
• ­ komitety ad hoc - Komitet ds. Posiedzeń Rady Bezpieczeństwa poza siedzibą ONZ (Security Council Committee on Council Meetings away from Headquarters), Rada Zarządzająca Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Kompensacji ONZ (Governing Council of the United Nations Compensation Committee) oraz Komitet Antyterrorystyczny (Counter-Terrorism Committee, powołany rezolucją RB 1373 w roku 2001);
• ­ Wojskowy Komitet Sztabowy, utworzony na podstawie art. 47 Karty NZ;
• ­ komitety sankcji (Sanctions Committees) - Komitet rezolucji 751 (Somalia), Komitet rezolucji 918 (Ruanda), Komitet rezolucji 1132 (Sierra Leone), Komitet rezolucji 1267 (dot. Al Kaidy oraz Talibów), Komitet rezolucji 1518 (sytuacja pomiędzy Kuwejtem a Irakiem), Komitet rezolucji 1521 (Liberia);
• ­ Komisja Monitorowania, Weryfikacji i Inspekcji NZ (UN Monitoring, Verification and Inspection Commission - UNMOVIC);
• ­ Międzynarodowy Trybunał Karny dla Ruandy (International Tribunal for Rwanda);
• ­ Międzynarodowy Trybunał Karny dla Byłej Jugosławii (International Tribunal for the Former Yugoslavia).
• RB ustanawia ponadto operacje i misje pokojowe.

Rada Gospodarcza i Społeczna – zajmuje się sprawami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, prawami człowieka, przygotowuje projekty konwencji, ustala wytyczne dla organów pomocniczych. Koordynuje prace 16 organizacji wyspecjalizowanych NZ, 10 komisji funkcjonalnych oraz 5 komisji regionalnych; rozpatruje raporty 11 funduszy i programów; udziela zaleceń systemowi NZ oraz krajom członkowskim. W skład ECOSOC wchodzą 54 państwa wybierane przez ZO ONZ na okresy 3-letnie zgodnie z zasadą sprawiedliwej geograficznie dystrybucji miejsc: 14 miejsc przypada grupie państw afrykańskich, 11 azjatyckich, 6 wschodnioeuropejskich (EW), 10 latynoskich, 13 zachodnioeuropejskich i innych (EZ).

Rada Powiernicza – obecnie praktycznie nie działa, Rada Powiernicza utworzona została w celu administracji obszarów powierniczych znajdujących się w Międzynarodowym Systemie Powierniczym. Rada zajmowała się rozpatrywaniem sprawozdań władz administrujących, przyjmowaniem i badaniem skarg ludności terytoriów administrowanych, a także przeprowadzaniem okresowych wizytacji. Do 1976 roku prawie wszystkie terytoria powiernicze odzyskały niepodległość lub połączyły się z sąsiadującymi państwami z wyjątkiem wysp na Oceanie Spokojnym, które jako ostatnie odzyskało niepodległość, stając się 185 państwem członkowskim ONZ. Ten fakt spowodował, iż zadania Rady, do których wypełniania została ona powołana przestały istnieć, dlatego też w 1994 roku Sekretarz Generalny NZ wystąpił z inicjatywą likwidacji tego organu na podstawie art. 108 Karty NZ.

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości jest głównym organem sądowniczym ONZ, ustanowionym w 1945 roku na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Siedzibą MTS jest Haga (Królestwo Niderlandów). Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości nie rozpatruje skarg osób indywidualnych, lecz jedynie skargi wnoszone przez państwa. Trybunał składa się z 15 sędziów z tym, że nie może w nim zasiadać 2 obywateli tego samego państwa. Sędziowie Trybunału wybierani są przez Zgromadzenie Ogólne NZ i Radę Bezpieczeństwa na 9 letnią kadencję i mogą ubiegać się reelekcję. W czasie sprawowania funkcji członkowie Trybunału nie mogą pełnić innych obowiązków. Aby zapewniona została ciągłość prac Trybunału co 3 lata wymianie podlega 1/3 składu MTS.

Sekretariat – organ wykonawczy pod przewodnictwem Sekretarza Generalnego, pełni funkcję usługową w stosunku do innych organów ONZ, zajmuje się zabezpieczeniem ich pracy , a także nadzoruje i realizuje uchwalone przez nie programy. Zajmuje się także administrowaniem operacji pokojowych przeprowadzanych pod auspicjami ONZ oraz pośredniczy w rozwiązywaniu sporów międzynarodowych, Pracownikami Sekretariatu są również obywatele Polscy. Obecnie Polakiem piastującym najwyższe stanowisko w Sekretariacie ONZ jest Eugeniusz Wyzner, Zastępca SG i Zastępca Przewodniczącego Komisji Międzynarodowej Służby Cywilnej. Obecnie funkcję Sekretarza Generalnego ONZ sprawuje (drugą kadencję) od 1 stycznia 1997 roku Kofi Annan.

Istnieje również wiele organów doradczych, np. Wojskowy Komitet Sztabowy

Organizacje wyspecjalizowane ONZ: Jest to system organizacji międzynarodowych funkcjonalnie powiązanych z ONZ na mocy art. 57. Karty NZ: "różnego rodzaju organizacje wyspecjalizowane, utworzone na podstawie porozumień zawartych między rządami i posiadające z mocy swych statutów rozległe kompetencje międzynarodowe w dziedzinach gospodarczej, społecznej, kulturalnej, wychowawczej, zdrowia publicznego i innych dziedzinach pokrewnych, będą związane z Organizacją Narodów Zjednoczonych ()". Musi ona spełnić następujące warunki:

• ­ musi być organizacją międzynarodową rządową,
• ­ musi mieć charakter powszechny, tj. otwarty dla wszystkich państw,
• ­ musi posiadać szerokie kompetencje choćby w jednej z dziedzin o której mowa w art. 57,

• ­ musi być związana z ONZ stosowną umową, przewidzianą przez art. 63: "Rada Gospodarcza i Społeczna może zawierać z [tymi] organizacjami porozumienia określające warunki, na jakich odnośna organizacja ma być związana z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Takie porozumienia podlegają zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Ogólne".

ONZ odgrywa w tym systemie centralą rolę, posiadając uprawnienia koordynacyjne, co ma na celu zapobieżenie dublowaniu prawy i osiągnięciu większej efektywności działania. W tej dziedzinie ONZ jest reprezentowana przez Radę Gospodarczą i Społeczną, która "może uzgadniać działalność organizacji wyspecjalizowanych w drodze porozumiewania się z nimi i udzielania im zaleceń, jak również w drodze udzielania zaleceń Zgromadzeniu Ogólnemu i członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych" (art. 63 ust. 2 Karty NZ).

Do najważniejszych organizacji wyspecjalizowanych należą obecnie (tzw. "rodzina Narodów Zjednoczonych"):

• ­ Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP, ILO)
• ­ Organizacja do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)
• ­ Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO)
• ­ Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO)
• ­ Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD)
• ­ Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW, IMF)
• ­ Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
• ­ Powszechny Związek Pocztowy (UPU)
• ­ Międzynarodowa Unia Telekomunikacyjna (ITU)
• ­ Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO)
• ­ Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO)
• ­ Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC)
• ­ Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA)
• ­ Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłu (UNIDO)
• ­ Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)
• ­ Światowa Organizacja Turystyki (UN WTO)
• Ponadto z ONZ są związane inne organizacje o charakterze powszechnym, m.in.:
• ­ Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA)
• ­ Światowa Organizacja Handlu (WTO)