Student Prawa

Art. 146 ust. 1 – polityka wewnętrzna i zagraniczna RP → polityka, tzn. nie tylko administracja/wykonywanie ustaw, ale i strategiczne decydowanie o kierunkach działania o politycznym charakterze;

– art. 146 ust. 2 – domniemanie kompetencyjne dla RM:

* odnosi się do spraw polityki – te kompetencje wykonawcze związane z funkcją rządzenia;

* odnosi się do spraw polityki państwa – a nie do spraw lokalnych, co do których domniemanie kompetencyjne przysługuje samorządowi terytorialnemu (art. 16 i art. 163);

– art. 146 to podstawowe i najważniejsze, ale nie wszystkie zadania RM:

* ust. 3 – kierowanie administracją rządową, w sprawach nie przyznanych przez ustawy organom w związku z art. 146 ust. 3 pkt. 3;

* kierowanie wykonaniem budżetu państwa, ale tutaj kompetencje ma podzielone z ministrem do spraw finansów. Łączy się to zadanie z ochroną interesów Skarbu Państwa (art. 146 ust. 3 pkt 4, 5, 6);

* art. 146 ust. 3 pkt 1 – zapewnieni wykonania ustaw wraz z kompetencją do wydawania rozporządzeń normatywnych (pkt. 2);

* art. 146 ust. 3 pkt 7 i 8 – zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego oraz porządku publicznego w związku z art. 146 ust. 3 pkt 11 – sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności, ale musi tu współpracować z prezydentem, który też ma kompetencje i obowiązku w tej dziedzinie;

* w dziedzinie stosunków międzynarodowych:

→ art. 146 ust. 3 pkt 9 – ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi, co ma szczególne znaczenie po przystąpieniu do UE;

→ art. 146 ust. 3 pkt 10 – zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji i zatwierdza i wypowiada inne umowy;

– art. 93 ust. 1 – RM może podejmować uchwały jako akty wewnętrzne i a contrario do art. 93 ust. 2 nie wymagają upoważnienia ustawowego w przeciwieństwie do zarządzeń premiera i ministrów, ale muszą spełniać pozostałe wymogi aktów wewnętrznych:

* zgodność z prawem powszechnie obowiązującym;

* adresowane tylko do organów podległych;

* nie mogą tworzyć praw ani obowiązków obywateli, ani być podstawą decyzji wydawanych w postępowaniu administracyjnym;

* podlegają kontroli sądowej w zakresie materialnym i kompetencyjnym, TK może generalnie uchylić, sądy mogą nie zastosować w konkretnym przypadku, a sądy administracyjne mogą uznać nieważność aktów i decyzji wydanych na ich podstawie.

PREZES RADY MINISTRÓW

Kompetencje premiera koncentrują się na:

– tworzeniu rządu i wnioskowaniu o dokonywanie zmian w rządzie, a ponieważ to on kontrasygnuje akty prawne prezydenta jest jednocześnie jedynym partnerem głowy państwa. Z nim związane jest istnienie rządu, gdyż udzielenie votum nieufności lub nieudzielenie votum zaufania to zawsze obalenie rządu;

– zakresie zadań i personalnej obsadzie ministerstw oraz innych organów centralnych, w tym sekretarzy i podsekretarzy stanu w ministerstwach, kierowników urzędów centralnych, pełnomocników rządu, Szefa KPRM;

– organizacji prac rządu i reprezentacji RM (art. 148 pkt. 1, 2 i 4), w tym może żądać informacji, sprawozdań, dokumentów, rozstrzyga spory kompetencyjne, wyznacza zastępstwo nieobecnego ministra;

– kierowaniu prac terenową administracją rządową – powołuje i odwołuje wojewodów i wicewojewodów (na wniosek), kompetencje koordynacyjne i kierownicze (łącznie z ministrem właściwym do spraw administracji)

– zwierzchnictwie nad osobami zatrudnionymi w administracji rządowej – art. 148 pkt. 7 i w korpusie służby cywilnej – art. 153 ust. 2;

– nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego (art. 148 pkt. 6) choć ograniczony do legalności i w formach i granicach określonych w Konstytucji i ustawach;

– stanowieniu prawa – wydawanie rozporządzeń (art. 148 pkt. 3 w zw. z art. 92) i zarządzeń (art. 93)

MINISTER

– 2 rodzaje – tzw. ministrowie resortowi i ministrowie bez teki;

– stanowisko polityczne;

– tzw. 2 twarze ministra:

* jako członek RM – hierarchia wewnątrz RM jest w przeważającej części nieformalna (nie licząc kierowniczej roli premiera), wg uRM RM działa kolegialnie, a każdy minister ma swoje obowiązki i prawa w tej strukturze:

→ prawo przedstawiania swojego stanowiska;

→ prawo głosowania;

→ obowiązek uczestniczenia na posiedzeniach;

→ obowiązek inicjowania i opracowywania polityki rządu w zakresie swojej kompetencji rzeczowej;

→ obowiązek realizowania polityki rządu ustalonej przez RM i związany z tym wymóg lojalności względem RM;

→ sytuacja prawna wszystkich ministrów jest taka sama, brak obecnie tzw. ministrów prezydenckich (MON, MSZ, MSW);

* jako jednoosobowy organ administracji rządowej – dot. tylko tzw. ministrów resortowych, a zakres ich działań wynika z przydzielonych im działów przez premiera w drodze rozporządzenia;

→ kieruje swoim działem – tzn. podejmuje rozstrzygnięcia i działania jakie uzna za konieczne, podległa mu struktura ma charakter hierarchiczny, tworzy organy pomocnicze w ramach swojego działu;

→ występuje jako organ naczelny w postępowaniu administracyjnym, a jego decyzje administracyjne są ostateczne i podlegają jedynie kontroli sądów administracyjnych;

→ może wydawać rozporządzenia i zarządzenia, które jednak uchylić może RM na wniosek premiera z każdego powodu (art. 149 ust. 2);

→ podlega mu ministerstwo – zorganizowana struktura urzędnicza powołana do bezpośredniej realizacji zadań należących do danego ministra. Tworzone, znoszone i przekształcane przez rozporządzenie RM.

Ä kierownictwo ministerstwa to poza ministrem, sekretarze stanu i podsekretarze stanu powoływani i odwoływani na wniosek ministra przez premiera (lub z jego własnej inicjatywy), a zmiana rządu powoduje ich ustawowy obowiązek złożenia dymisji. Do ich obowiązków należy doraźne zastępowanie ministra, ale w przypadku długiej nieobecności zastępuje go premier lub minister wskazany przez premiera. Obsługa urzędnicza kierownictwa to tzw. gabinet polityczny;

Ä struktura urzędnicza obejmuje podział na departamenty (sprawy merytoryczne), sekretariaty (obsługa ministrów, komitetów, rad, zespołów), wydziały (komórki organizacyjne wewnątrz departamentów i wydziałów), a zatrudnione osoby powinny być apolitycznymi, fachowymi pracownikami, czemu służyć ma organizacja korpusu służby cywilnej. Nie powinny ich dotykać zmiany polityczne w kierownictwie.