Student Prawa

Ojczyzną absolutyzmu była teraz Francja; francuskie formuły zostały uznane za klasyczny wzorzec ideowej aprobaty tego ustroju już przez współczesnych. Przejmowali go też chętnie na europejskich dworach. Doktrynę francuskiego absolutyzmu stworzyli praktycy. Spisali oni argumenty wspierające jednowładctwo. Było ich trzech, najbardziej znanych i cenionych teoretyków francuskiego absolutyzmu to: kardynał Richelieu 1585 – 1642 r. , pierwszy minister Francji autor Testamentu politycznego 1688, dalej sam król Ludwik XIV ( 1638 – 1715 ), autor Rozważań nad rzemiosłem królewskim, wreszcie biskup Jacques Beninge Bossuet

( 1627 – 1724 ), wychowawca Delfina, syna królewskiego, autor dzieła pt. Polityka wywiedziona z Pisma Świętego 1709.

Wszyscy oni opowiadali się za pełnią władzy monarszej; niczym nie ograniczonej – ani przez prawo, ani przez kościół, ani przez stany. Byli zaciekłymi wrogami zgromadzeń przedstawicielskich i tępili wszelkie idee i instytucje, które mogłyby się stać zarodkiem opozycji. Przyznawali królowi prawo do dysponowania życiem poddanych, prawo do reglamentowania ich sumień, a także ich mienia. Stworzyli nowożytny ideał despoty.

Tradycyjnie formuły dawały o sobie znać zwłaszcza wtedy, gdy autorzy XVII w. pokazywali źródła absolutnej władzy monarchy. Nadal jest on Dei gratia; podobnie jak Bóg powinien kierować państwem boskiego ładu w kosmosie. Boski charakter nadano zasadzie następstwa tronu.

Argumenty racjonalistyczne wspierały absolutyzm. Król jest symbolem rozumu; rozum jest mu dostępny w stopniu nieporównywalnie wyższym aniżeli jego poddanym, władza monarchy jest podległa tylko Bogu i rozumowi. Tylko władca, który zna tajemnice świata, wie, co jest zgodne z interesem ogółu i jego dobrem. Buntownicze poglądy poddanych zasługują więc na wzgardę i potępienie.

Król jest identyczny z państwem ( Ludwik XIV: państwo to ja ), on i tylko on rozstrzyga o tym, co jest racją stanu a co nie. Nic go w tym nie może krępować. Celem państwa jest m.in. szczęście poddanych, ale pomyślność ludzi może być tylko rezultatem faktycznej pomyślności władcy, stanowi jej funkcje państwo bowiem przypomina organizm chorego, którego jedynym lekarzem może być tylko król; przypomina ono budynek, którego kształt nadawany jest przez architekta – króla.

Monarcha absolutny nie jest związany prawem. Stoi ponad nimi jest jego symbolicznym twórcą .Monarcha rządzi wedle własnego rozumu, słucha tylko własnego sumienia i tylko przed obliczem Boga zdaje sobie sprawę ze swego postępowania.

Zakres obowiązków absolutnego monarchy można ująć w zdaniu: Król może wszystko, czego chce, ale powinien chcieć tego, co jest słuszne. Słowa te oddają nieograniczoność władzy; władca nie jest teoretycznie zobowiązany do niczego, skoro w tym co słuszne, decyduje on sam i tylko on. Jedyną  sankcją i jednym hamulcem jest tu sankcja religijna, sprowadzająca się do odpowiedzialności wyłącznie przed Bogiem.

Problem praw jednostki nie przedstawiał się jasno w tej doktrynie. Nie ulega wątpliwości, że jednostka pozbawiona jest praw, gdy w grę wchodzi kolizja z władzą i wolą monarchy. Nie ma ona wtedy ani prawa do wolności religii, ani wolności osobistej, ani też wolności mienia. Do króla bowiem należała – jak twierdził ludwik XIV – pełna i całkowita dyspozycja dobrami król uznawał się za pana wszystkiego, co się znajduje na terenie królestwa.