Student Prawa

- rozważania o prawie mogą być prowadzone :

= de lege lata  - rozważania o prawie aktualnie obowiązującym

= de lege ferenda – zagadnienia krytyki i usprawniania prawa; postulaty pod adresem prawa, np. Jak zmienić prawo ? Co należy  w nim uzupełnić ? Jak usunąć ewentualne luki lub sprzeczności ? ; rozważania o prawie postulowanym

- dogmatyka prawa zajmuje się rozważaniami de lege lata ( nie wysuwa postulatów )

- w ramach rozważań de lege lata mamy do czynienia z dwoma podstawowymi pytaniami, które dogmatyka prawa stawia:

+ pytania walidacyjne – zmierzają do ustalenia obowiązywania prawa, pytanie o obowiązywanie prawa

+ pytania interpretacyjne – pytania zmierzające do ustalenia znaczenia i zakresu zastosowania normy, przepisu, itd.

- podstawowym zadaniem prawnika jest w gruncie rzeczy odpowiedzieć na pytanie : Jakie zachowania są nakazane, zakazane

bądż indyferentne ? Żeby odpowiedzieć na to pytanie trzeba wiedzieć jakie normy obowiązują, a jakie nie  ( trzeba ustalić zakres

obowiązywania normy, przepisu, itd.), dokonać kwalifikacji prawnej określonych stanów faktycznych.

- celem dogmatyki prawa jest w gruncie rzeczy udzielenie odpowiedzi na pytanie jakie zachowania są nakazane, zakazane, bądż

dozwolone   ( przez obowiązujące normy danego systemu prawnego ),

- cel ten nie zostanie nigdy osiągnięty, powody :

• stała zmienność prawa – stale mamy do czynienia z pojawianiem się nowych regulacji prawnych

( norm prawnych ); to sprawia, że część obowiązujących dotychczas norm prawnych zostaje uchylona.

• Pojawiają się nowe sytuacje faktyczne w rzeczywistości społecznej (o których nie myślano w fazie tworzenia prawa ) np. ochrona praw autorskich programów komputerowych

- prawo zawsze zostaje w tyle w stosunku do rozwoju rzeczywistości społecznej, gdyż zawsze będą się pojawiać sytuacje, których

prawo wprost nie przewiduje

- tzw. inflacja prawa – nadmiar regulacji prawnych, gdy prawodawca stara się przewidzieć wszystkie przyszłe sytuacje i

szczegółowo je uregulować

/ Kodeks Cywilny w Polsce obowiązuje od 1965 r. Nie jest wyjątkiem obowiązywanie dużych kodyfikacji przez długi okres, dlatego w momencie legislacji prawodawca musi przewidywać pewne możliwe przyszłe stany faktyczne. Ta legislacja nie może być jednak nadmiernie szczegółowa ( dla takich hipotetycznych sytuacji ), gdyż szybko się zdezaktualizuje. Z jednej więc strony regulacja prawna musi być w miarę ogólna, z drugiej są adresaci norm, którzy domagają się coraz dokładniejszych regulacji ( te dwie tendencje nie mogą być nigdy do końca zrealizowane ) Rolą prawnika jest w takim wypadku przełożenie ogólnej normy na rozstrzygnięcie pewnej szczegółowej sytuacji faktycznej.

Czy dogmatyka prawa jest nauką ?

-          apogeum tych rozważań w II poł. XIX w.

-          Julius Herman von Kirchmann

• dnia 7 maja 1847r. wygłosił w Berlinie wykład pt. „ O braku wartości jurysprudencji jako nauki ” , czym otworzył dyskusję o naukowości prawoznawstwa
• tezy – zarzuty wobec dogmatyki prawa :

a)      niczego nie wyjaśnia

b)      tezy dogmatyki prawa są subiektywne – dogmatyka jest uzależniona od ocen

c)      jest nauką sezonową  (szybka dezaktualizacja)

d)     brak postępu metodologicznego (brak wprowadzania coraz lepszych metod)

Fragment wykładu: „(...) Juryści stali się robakami, co żyją zgniłym drzewem; odwracając się od tego co zdrowe –

gnieżdżą się i przędą swe włókna w tym co chore. Tam, gdzie prawo pozytywne jest jednoznaczne, nauka prawa

powinna milczeć (bowiem nie ma nic do powiedzenia). Tylko tam, gdzie jest zagmatwanie i pełno luk oraz

sprzeczności, tam prawnik może coś powiedzieć(...)”

-          spór pomiędzy naturalistami i antynaturalistami:

• naturaliści – twierdzili, że wzorzec nauk przyrodniczych powinien być przykładany do każdej innej dziedziny naukowej (wzorcową nauką miała być fizyka)
• antynaturaliści –twierdzili, że istnieje więcej niż jeden wzorzec naukowości; to co twierdzą naturaliści jest daleko idącym uproszczeniem – zbyt rygorystyczną definicją nauki. Reguł obowiązujących w naukach przyrodniczych nie da się zastosować w wielu dziedzinach, gdzie jest inny przedmiot badań. Nauki humanistyczne muszą być traktowane wedle innych reguł metodologicznych niż nauki przyrodnicze

zgodnie z tym zapatrywaniem wiele z zarzutów Kirchmann`a można spokojnie oddalić

-          to czy dogmatyka prawa jest, czy też nie jest dyscypliną naukową zależy od punktu odniesienia, od przyjętego stanowiska metodologicznego, a w praktyce od tego po której stronie sporu się opowiemy

-          dogmatyka prawa to nie tylko opis regulacji prawnej, ale także pewne konstrukcje instytucji wywodzących się z prawa rzymskiego