Student Prawa

Szkot, XVIII w. Stworzył doktrynę nazwaną liberalizmem ekonomicznym. Odniósł pomysł liberałów do kwestii gospodarki. Człowieka postrzega jako istotę kierującą się indywidualnym poczuciem własnego interesu znajdującego się w świecie.

Człowiek ekonomiczny - homo economicus – chce być bogaty, realizować swoje interesy. Wizja gospodarki – uważał, że bogactwo narodu powstaje na wolnym rynku. Zapewnienie wolności gospodarczej jest aksjomatem dobrobytu. Udowadniał, że tam gdzie reguluje rynek tzw. „niewidzialna ręka rynku”, a nie państwo, ludziom żyje się lepiej.

Państwo i władza stanowią konsekwencje spontanicznego rozwoju stosunków międzyludzkich. Państwo miało usankcjonować porządek społeczny - ma chronić własność i stosunki miedzy ludźmi, gwarantować bezpieczeństwo. Zadaniem państwa jest ochrona wolnego rynku. Dopuszczał ingerencję państwa na rynku, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Jedynie utrzymywanie urządzeń i instytucji publicznych oraz prowadzenie robót publicznych w dziedzinach, w których zbyt małe dochody powodują, że zaangażowanie prywatnych przedsiębiorców jest nieopłacalne (np. budowa dróg, portów).

Władza nie może być konkurencja dla wolnego rynku. Warunkiem ingerencji jest publiczna użyteczność danej działalności.

Przykłady działalności państwa przydatnej z punktu widzenia wolnego rynku: utrzymywanie dróg; utrzymywanie szlaków żeglugowych; krzewienie oświaty publicznej i religijnej.

Podstawowa cecha liberalizmu, hasło Smitha: Państwo ma być „tanie” – wielkość rządu winna być dostosowana do zamożności obywateli, małe podatki.

Koncepcja Smitha jest koncepcją państwa minimum – państwo jest tylko tam, gdzie jest rzeczywiście potrzebne.