Student Prawa

Raymond Aron (1905-1983).

Aron krytykował przede wszystkim utopijny charakter marksizmu i - podobnie jak Popper — globalną inżynierię społeczną w imię utopijnych ideałów. Aron z aprobatą odnosił się do tezy o konwergencji społeczeństwa kapitalistycznego i jego przejściu do społeczeństwa industrialnego, konsumpcyjnego i wiązał z tym procesem nadzieję na zakończenie ery konfrontacji ideologicznej. Był bowiem przekonany, że zaspokojenie potrzeb socjalnych, realizacja „wolności od biedy" spowoduje wygaśnięcie atrakcyjności utopijnych ideologii. Jednak przeciwieństwo między systemem totalitarnym a  demokratycznym uważał za stałe, niezmienne i niemożliwe do usunięcia inaczej, jak przez powrót do
demokracji. Podkreślał wagę demokratycznych procedur właśnie w społeczeństwie industrialnym, technicznym, w którym konieczne są pewne elementy kolektywizmu, wymuszane przez procesy produkcyjne. Credo Arom, wyłożone jest w Eseju o wolnościach, 1965.

Zasadą, na której opierało się życie społeczne, a także życie międzynarodowe, była zasada darwinizmu społecznego, przeniesienie na życie społeczne odkryć Darwina, dotyczących świata zwierzęcego. zwierzęcego świecie  przyrody zwycięża siła, i tak miało być w świecie ludzi. Przedstawiając własny naród jako silny moralnie, jako lepszy rasowo, jako często podstępnie niszczony przez obiektywnych wrogów – faszyści głosili pochwalę wojny, uznając ją za jedyny i najbardziej obiektywny sprawdzian racji. Darwinizm usprawiedliwiał także w znakomity sposób niechęć do demokracji i egalitaryzmu, powołując się na naturalną dominację silniejszych w stadzie itd. W ten sposób stawało się jasne, że elita ma większe prawa niż przeciętny człowiek. Wojna w ideologii faszyzmu nie była jedynie środkiem do uzyskania wyraźnie określonych celów – stała się ona dobrem samym w sobie. Głoszony przez faszyzm solidaryzm społeczny miał być solidarnością narodu, a nie solidarnością równych istot.

Specyfika ideologii faszystowskiej tkwiła w stosunku faszystów do samej

ideologii.

Po I wojnie światowej pojawiły się we wszystkich niemal państwach Europy organizacje polityczne, które wyraźnie w odróżniały się od znanych dotychczas partii politycznych.

Lenin obstawał przy ujmowaniu państwa wyłącznie jako instytucji klasy

panującej. Z jego ujęć istoty państwa wynika, że każde państwo w gruncie rzeczy jest dyktaturą, bez względu na formę sprawowania władzy.

Kiedy Lenin rozpoczynał aktywną działalność w ruchu robotniczym, większość

partii zachodnioeuropejskich sprzyjała reformizmowi, uznając, że partia musi odzwierciedlać stan świadomości proletariatu i że pozostawano tutaj w z zgodzie z tezą Marksa o rosnącej samo świadomości klasy robotniczej w miarę rozwoju kapitalizmu

Postać Włodzimierza Ilijcza Uljanowa ( 1870 – 1924 ), od 1901 r.

posługującego się – przybranym na cześć zabitych nad Leną górników – pseudonimem Lenin, nierozerwalnie związana jest z historią Rosji i Europy, rewolucją październikową, historią światowego ruchu robotniczego.

Teoretyczne rozważania tego zagadnienia były treścią książki Leonarda

Hobhouse’a Liberalizm, opublikowany w 1911 roku.  Hobhouse ( 1861 – 1929 ) był angielskim działaczem związków zawodowych, wykładowcą socjologii na Uniwersytecie Londyńskim.

a) Poglądy Bakunina legły z czasem u podstaw ideologii trzeciego

nurtu anarchistycznego, tzw. anarchokomunizmu, który głosił połączenie zasady bezwzględnej wolności jednostki z ideą komunizmu gospodarczego.

a) Teoretyczne podstawy anarchizmu kolektywistycznego stworzył

przede wszystkim Rosjanin, Michał A. Bakunin ( 1814 – 1876 ), aktywny działacz ruchu antydespotycznego.

1. Twórcą i głównym teoretykiem rewizjonizmu był

przywódca prawego skrzydła socjaldemokracji niemieckiej Eduard Bernstein ( 1850 – 1932). Występował z postulatem rewizji marksizmu:

a)    Błogosławieństwo Stolicy Apostolskiej

dla stosunków kapitalistycznych zostało udzielone za pontyfikatu Leona XIII ( 1878 – 1903 ), pierwszego papieża czasów nowożytnych, który zrozumiał nieodzowność polityki aggiornamento ( uwspółcześnienia ) w kościele.

a)    Pewien wpływ na kierunki rozwoju myśli społecznej i

politycznej wywarła na gruncie niemieckim twórczość znanego, choć kontrowersyjnego filozofa Friedricha Nietsche ( 1844 – 1900 ).

Wnioski sformułowane przez Artura Gobineau rozwinął Georges Macher de Lapouge, dochodząc do prognoz jeszcze bardziej desperackich.

Równie ważny wkład do nowożytnej nauki o społeczeństwie wniósł włoski socjolog i ekonomista Vilfred Pareto ( 1848 – 1923 ), autor m.in. dzieła pt. Traktat o socjologii ogólnej ( 1916 ), w którym zawarł wykład swej słynnej teorii krążenia elit.