Student Prawa
Myśl ustrojowa Stanisława Konarskiego
Myśl ustrojowa Stanisława LeszczyńskiegoSt. Leszczyński (1677-1766) król Polski i Lotaryngii, prekursor federalizmu europejskiego. "Memoriał o ugruntowaniu ogólnego pokoju"; "glos wolny wolności ubezpieczający"; "Dzieła dobroczynnego filozofa" -Myśl polityczna Edmunda Burke’aOdrzucał koncepcję umowy społecznej, zakładając ewolucyjny charakter powstania państwa. Porządek polityczny i obyczajowy, każdego społeczeństwa powstaje w długim okresie.
Myśl polityczna polskiego RenesansuPolska doktryna ukształtowała się jako naturalny efekt przezwyciężania rozdrobnienia feudalnego i powstania zjednoczonej monarchii. Wpływ miał ruch husycki oraz walki z Zakonem. Świadomość narodowa tworzyła punkt wyjścia dla nowych wyobrażeń o integralności terytorialnej i suwerenności państwa.
Myśl polityczna Ulricha ZwingliZwingli Ulrich Potepił instytucje dziesięciny, celibat kapłanów, posty, kult świętych i obrazów, spowiedź w konfesjonale, wystapił przeciwko zakonom i klasztorom, oraz odrzucił katolicką naukę o klasztorach.
Myśl polityczna Ulricha von Hutten.U. von Hutten zajmuje czołowe miejsce wśród niemieckich humanistów końca XV w., określano go często jako „rycerza, humanistę i publicystę”.
Myśl ustrojowa Jana z SalisburyZasadnicza teza Jana z Salisbury: pisał że udział we władzy jest dość niebezpieczny, stąd też dwór królewski i aparat urzędnicy to siedlisko grzechu, błędu i próżności.
Mysl polityczna epikurejczykówEpikureizm powstał na gruncie dawnej kultury helleńskiej, wg filozofii tej droga do szczęścia polega na zażywaniu przyjemności i rozkoszy dostępnych dzięki cywilizacji, należy ponadto unikać trosk i zmartwień.
Myśl ustrojowa ArystotelesaArystoteles – najwybitniejsza postać greckiej kultury, o bogatych zainteresowaniach. Dokonał podsumowania greckiej nauki o państwie, społeczeństwie i prawie, jednocześnie ją wzbogacając.
Klasyfikacja ustrojów1 idealna polis – przedstawiona zresztą w jego pracach w formie wizji skrajnie racjonalnych rządów 2 wyszczególnione formy polityczne, ulegające stopniowej i systematycznej degradacji: timokracja, oligarchia, demokracja, tyrania.Myśl polityczna SokratesaPaństwo: - wyróżnia 4 formy ustrojowe --- monarchia (rządy króla) --- tyrania (rządy despoty)Koncepcja formalnego prawa natury L.L.FulIera.(1902-1978)Fuller był krytykiem pozytywizmu prawniczego, który określał jako teorię zrównującą prawo z rozkazem wojskowym, pomijającą fakt, że prawo powstaje w społeczeństwie, a nie jest wyłącznie tworem suwerena.
Renesans koncepcji prawa natury po II wojnie światowej - UwarunkowaniaW historycznym rozwoju teorii prawa okres po II wojnie światowej i walka z totalitaryzmem sprzyjały poszukiwaniom innych niż pozytywistyczne koncepcji prawa.
Psychologizm w nauce prawa- Leon PetrażyckiLeon Petrażycki(l 867-1931) Można go uznać bez wątpienia za najbardziej oryginalnego polskiego teoretyka prawa.
Teoria normatywizmuPozytywizm prawniczy w Niemczech i jego ewolucja |
Oświeceniowe utopieDla filozofów Monarchia absolutna była przykładem źle zorganizowanego państwa które skutkowało zdegenerowaniem człowieka ( zły, łamiący prawo, służalczy) Naprawa miała się odbyć na drodze racjonalnych reform które uformują „nowego człowieka” w Utopijnych wizjach Oświecenia dominował nurt komunistyczny.
Myśl ustrojowa Benedykta SpinozyBaruch (Benedykt) Spinoza (1632-1677) (Zjednoczona Prowincja Niderlandów) U podstaw doktryny tkwiła zasada tolerancji wywiedziona z krytyki Pisma Świętego.Mysl polityczna Erazma z Rotterdamu.Opowiadał się za republikańską forma rządów. Lud dysponuje prawem weta w stosunku do samowolnych decyzji panującego.
Myśl polityczna Tomasza MunzeraMyśl polityczna Niccolo MachiavellegoNiccolo Machiavelli (1469-1527) florencki pisarz polityczny, historyk i dyplomata, na szczycie swej urzędniczej kariery pełnił funkcje sekretarza II Kancelarii (ds. wojny i administracji).
Myśl polityczna stoikówStoicyzm był najbardziej popularną doktryna hellenistyczną, z czasem przeniknął jako nurt filozoficzny do państwa rzymskiego, był jednym z głównych źródeł ideologii wczesnego chrześcijaństwa.
Myśl polityczna cynikówCynizm to najstarsza szkoła hellenistyczna, zrodziła się w IV w. p.n.e., założycielem, szkoły był Antystenes, przeciwnik Arystotelesa.
Podział ludnbości z punktu widzenia sprawowania władzy- rządzący (filozofowie – grupa rządząca ; wojownicy – obrona granic) - rządzeni (chłopi i rzemieślnicy)Myśl ustrojowa PlatonaPlaton (427 – 347r. p.n.e.)Właściwe imię Arystokles, urodził się w Atenach w znakomitej rodzinie, mając wśród przodków Solona.Prawo jako instrument inżynierii społecznej - Roscoe PoundRoscoe Pound. (1870-1964) Uchodzi za najwybitniejszego amerykańskiego teoretyka prawa I połowy naszego wieku. Był wielkim erudytą, wybitnym znawcą historii filozofii prawa i europejskiej nauki prawa. Z realistami łączyło go przeświadczenie, że badanie prawa to także badanie funkcjonowania i społecznych skutków prawa, a także przekonanie, że prawo się rozwija i zmienia nawet bez zmiany przepisów. Jednakże w swoich publikacjach Pound położył nacisk na charakter społeczny prawa, na to), że prawo jest narzędziem do osiągania pewnych celów. Z biegiem czasu jednak Pound akcentował konieczność określenia tych Prawo i idea prawa Gustawa RadburchaUważał, że ludziom dana jest idea prawa w sensie kategorii Kanta i że istnieje idea prawa, zatem prawem mogą być jedynie takie normy, które przynajmniej zmierzają do idei prawa.
Solidarność społeczna jako podstawa prawaLeon Duguit( 1859-1928) Teoria Leona Duguit była próbą przezwyciężenia formalizmu prawniczego polegającego na omawianiu systemów prawnych w oderwaniu od problematyki społecznej. Punktem wyjścia Duguita była krytyka abstrakcyjnych podjęć takich na przykład jak abstrakcyjnie rozumiana suwerenność, osoba prawna, własność, wolność jednostki). Zdaniem Duguita wszystkie te pojęcia są fikcjami prawnymi, gdyż kryją się za nimi konkretni ludzie a jak mówił Duguit nikt jeszcze nie jadł śniadania z osobą prawną. Konsekwencją krytyki było uznanie, iż realną rzeczywistością jest nie suwerenne państwo, ale społeczeństwo. Człowiek żyje w społeczeństwie, a organizacja społeczeństwa jest oparta na solidarności jednostek. Społeczeństwo to wytwarza pewne reguły, które są wyrazem właśnie solidarności społecznej. Pisał : człowiek nie ma praw, nie ma ich tym bardziej zbiorowość. Ale każda jednostka ma w społeczeństwie pewną funkcję do spełnienia, pewną pracę do wykonania. I to właśnie stanowi podstawę reguły prawa, która stosuje się do wszystkich dużych i małych rządzących i rządzonych. Duguit zajmował się na przykładem pojęciem wolności jednostki. Z faktu, że człowiek jest istotą społeczną, wyciągał Duguit wniosek, że jednostka podlega pewnym regułom, które wyrażają solidarność społeczną. Ta reguła jest starsza od państwa i od prawa. Według teorii Duguita reguła jest niezmienna jest wyrazem solidarności, zmienna i zależna od okoliczności może być jedynie jej treść. Prawo nie jest więc wyrazem woli suwerennej, jest sprecyzowanym przez rządzących w normach prawnych obowiązkiem solidarności, którego treść może się zmieniać zależnie od etapu rozwoju społecznego. W teorii Duguita widoczna jest chęć ograniczenia indywidualizmu i wskazania na społeczne uwarunkowania jednostki. Samo istnienie państwa było dla Duguita formą zorganizowania społeczeństwa, konieczną dla egzekwowania reguły prawa: w gruncie rzeczy podział na rządzących i rządzonych sam w sobie jest też wyrazem solidarności społecznej i jest wywołany koniecznością podziału pracy. Ale to nie państwo tworzy prawo: zasada prawa – reguła „postepuj solidarnie” – w gruncie rzeczy poprzedza prawo tworzone przez rządzących, oni tylko technicznie ujmują tę regułę w normy, konieczne na danym etapie rozwoju. Teoria Leona Duguit mogła być odczytywana w dwojaki sposób. Z jednej strony była ona próbą ograniczenia suwerenności państwa, pokazania społecznej funkcji państwa.. Duguit podkreślał bowiem, że suwerenność państwa nie jest absolutna, że jest i ona ograniczona regułą solidarności, winna służyć rozwijaniu solidarności społecznej praktycznym aspektem było np. domaganie się odpowiedzialności władzy za działania administracyjne. Z drugiej jednak strony słabo broniła jednostkę przed podporządkowaniem ogółowi. Zmienne bowiem treści zasady solidarności mogły służyć uzasadnieniu rozmaitych żądań wobec jednostki, aż do całkowitego podporządkowania się władzy. Dlatego elementy solidaryzmu społecznego nieobce byty w doktrynie faszyzmu. Kelsen o demokracji i sprawiedliwościa) W pracy O istocie i wartości demokracji Hans Kelsen dał wyraz swojemu przekonaniu, że demokracja jest jedyną formą państwa, w której możliwy jest pluralizm przekonań. Demokracja to - zdaniem Kelsena - taka forma państwa, która wyklucza, iżby ktokolwiek mógł w sposób absolutny decydować o wartościach- Kelsen uważał, że nawet większość może się mylić, ale mimo to bronił demokracji, ponieważ sądził, że jako jedyna forma gwarantuje ona kompromis różnych racji. Kelsen był też surowym krytykiem zarówno komunizmu jak i faszyzmu, które określał jako dyktaturę partii. Również w zakończeniu swoich rozważań nad sprawiedliwością, Kelsen formułuje swój ideał sprawiedliwości następująco: Ponieważ nauka jest moim powołaniem i tym samym najważniejsza w moim życiu, moją sprawiedliwością jest ta, pod której ochroną nauka, a z nauką prawda i uczciwość mogą kwitnąć. To jest sprawiedliwość wolność, .sprawiedliwość pokoju, demokracji, sprawiedliwość Rudolf von Ihering - krytyk formalizmu prawniczegoTwórczość naukowa Rudolfa von Iheringa była przykładem odejścia od wąsko pojmowanego pozytywizmu prawniczego do pozytywistycznego ujmowania prawa.
Tradycja pozytywizmu anglosaskiego: John AustinZa ojca pozytywizmu uchodzi angielski prawnik, adwokat przez krótki czas profesor Uniwersytetu Londyńskiego, John Austin (1790 -1859). Austinowi przyświecało pragnienie stworzenia „ogólnej nauki o prawie , która traktowałaby o cechach prawo jako takiego. Stąd Austin przede wszystkim starał się analizować pojęcia prawne. Do najważniejszych tez Austina należała teza, że przedmiotem nauki prawa jest prawo pozytywne, a nie prawo naturalne, prawo boże czy inne przedmioty nazywane prawem. Prawo pozytywne definiował jako rozkaz suwerena poparty sankcją.. Austin podkreślał, że z punktu widzenia nauki prawa pojęcie suwerena nie .może być łączone z. określeniem legalny bądź nielegalny Jeżeli miałoby to oznaczać, że suweren jest zobowiązany okazywać posłuch komuś innemu, to nie jest on suwerenem, natomiast swoje własne rozkazy może on zawsze zmienić, a zatem określenie legalny suweren byłoby nonsensowne. Austin w rzeczywistości nie uważał, iżby suweren mógł tworzyć prawo dowolnie. |