Student Prawa

Istotną częścią składową materializmu historycznego były poglądy Marksa i

Engelsa na państwo i prawo.

a)    Jednym z ojców socjologii jako nauki był twórca „filozofii

pozytywistycznej”, francuski pisarz August Comte ( 1798 – 1857 ).

Do bardziej znanych przedstawicieli liberalizmu schyłku XIX wieku należy Emile FAGUET. Wykład doktryny dał w pracy pt. Liberalizm ( 1902 ).

a)    U źródeł pozytywizmu. Pozytywizm wiążąc swe twierdzenia właśnie w

tymi naukami ( fizyka, chemia, biologia ) stawał się filozofią nie wierzącą w filozofię.

Materializm historyczny zamierzał uporządkować dotychczasowe wyobrażenia o roli mas ludowych i jednostki w historii.

Na gruncie rozważań społecznych i politycznych indywidualizm i łączący się z

nim utylitaryzm uzasadniał autonomię gospodarczą producenta i jego niezależność od państwa.

a)    Jon Stuart Mill ( 1806 – 1873 ) reprezentował ostatnie już pokolenie

wielkich teoretyków liberalizmu. Był synem Jamesa Milla, jednego z radykalnych filozofów – utylitarystów, ściśle związanych z nauką Benthama.

Twórcą innej teorii socjalizmu utopijnego był Charles Fourier ( 1772 – 1837 ). Pochodził z zamożnej rodziny kupieckiej. W trakcie rewolucji w 1793 r. stracił majątek. Najważniejszym jego dziełem był traktat Nowy świat industrialny i zrzeszeniowy 1828.

Podobnie jak Saint – Kimon, Fourier położył niemałe zasługi w ujawnianiu

słabości systemu kapitalistycznego. Głównym przedmiotem krytyki Pourieira była anarchia produkcji. Upatrywał w niej zasadnicze źródło kryzysów ekonomicznych, społecznych i politycznych. Za główne przyczyny zła uważał jednak nie ucisk polityczny, nie panowanie kapitału i wyzysk robotników, lecz rozdrobnienie własności oraz pasożytnictwo w handlu. Dowodził, że drobna produkcja rzemieślnicza pociąga za sobą marnotrawstwo. Stwierdził, że przed ujemnymi następstwami anarchii ustroju kapitalistycznego wynikającego z wolnej konkurencji i rozdrobnienia produkcji, może uchronić społeczeństwo tylko wprowadzenie ustroju opartego na uspołecznieniu środków produkcji. Krytykując współczesny mu kapitalizm, wskazywał Fourier na przejściowy charakter tego ustroju. Był autorem swoistej filozofii  historii. Całe dzieje ludzkości przedstawił jako ciągły ruch postępowy. Wyróżnił osiem okresów, stanowiących etapy sukcesywnego wzrostu: 1) pierwotny, 2) dzikości ( bezwładu ), 3) patriarchatu ( drobny przemysł ), 4) gwarantyzmu ( półasocjacja ), 5) socjantyzmu

( asocjacja prosta ), 6) harmonii ( asocjacja złożona ). Autor stwierdzał, że kapitalizm to ustrój występny.

Tej rzeczywistości przeciwstawiał Fourier swą koncepcję idealnego ustroju pozbawionego wszelkiego przymusu, zgodnego z dobrymi namiętnościami człowieka i eudajmonistycznym ideałem moralnym. Podstawową komórką tego ustroju, opartego na zrzeszeniu się ( asocjacji ) miała być falanga. Każda falanga miała zrzeszać około 1600 osób, zamieszkujących falanster tj. budynek położony na obszarze około 400 ha, otoczony zabudowaniami gospodarskimi i urządzeniami dostarczającymi członkom wszelkich potrzebnych dóbr i usług. Miał to być rodzaj zrzeszenia wytwórców, wytwórców także swoista organizacja konsumentów. Pracę wykonywałoby w przyjemnych warunkach; praca urozmaicona, interesująca nie wymagałaby przymusu. Autor liczył, że rezultatem będzie wysoka wydajność pracy i obfitość dóbr materialnych. Każdy członek falangi miałby prawo  do pracy, a zarazem wolność wyboru pracy. Podział dochodów dokonywałby się stosownie do wkładu pracy i talentu. Autor formułował również myśl o zniesieniu przeciwieństw między pracą fizyczną a umysłową.

Podobnie jak Saint – Kimon uważał, że droga do urzeczywistnienia tego ustroju wiedzie nie przez rewolucję, lecz przez propagandę i perswazję. Głosił pogląd, że budowę nowego ustroju powinna przyjąć na siebie genialna jednostka.

a) Karl Heinrich Marx

( Marks 1818 – 1883 ), urodził się w Rewirze w Nadrenii w rodzinie żydowskiego, rabinicznego pochodzenia.

Przeniesienie zasad materializmu i materialistycznej metody dialektycznej na

badanie życia społecznego i realnych procesów społeczno – historycznych określono mianem materializmu historycznego.

Teza o państwie i narodzie – synonimie wolności Hegla do kultu organizacji państwowej. Istnienie państwa jest społeczną koniecznością.

Geogr. Wilhelm Friedrich Hegel ( 1770 – 1831) urodził się w Stuttgardzie w rodzinie wirtemberskiego urzędnika. Hegel doszedł do sławy, jaka dotąd nie była udziałem żadnego z filozofów niemieckich.

a)    Była reakcją na francuską rewolucję; wyrastała w walce o

przezwyciężenie oświeceniowych tradycji ideologii niemieckiej, zwłaszcza zaś koncepcji prawa natury.

Romantyzm żerował na zacofaniu ekonomicznym i politycznym w Niemczech, wyciągał też wnioski z faktu, że armie napoleońskie, które okupowały Niemcy i uważały się za nosiciela ideałów rewolucyjnych – odgrywały w istocie rolę okupanta dławiącego wolność.

Teokraci: Joseph de Maistre ( 1753 – 1829 ) oraz Louis G.A. de Bonald ( 1754 – 1840 ). Za punkt wyjścia przyjęli zasadę negacji wszystkich nurtów współczesnego rozwoju.